Big Slider

ՊԱՏՄԱՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ, ԳՐԱԿԱՆ - ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ, ՓԱՍՏԱՎԱՎԵՐԱԳՐԱԿԱՆ, ՀԱՆՐԱՄԱՏՉԵԼԻ, ՈՒՍՈՒՑՈՂԱԿԱՆ, ԱԶԳԱՅԻՆ, ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐԱԿԱՆ, ԿՐԹԱԴԱՍՏԻԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԲԼՈԳ   «Բոլորն ուզում են իրենց երեխաներին թողնել լավ աշխարհ, իսկ ես աշխարհին ուզում եմ թողնել լավ երեխաներ» ԿԱՐԼՈՍ ՍԼԻՄ ԷԼՈՒ  
Drop Down MenusCSS Drop Down MenuPure CSS Dropdown Menu

21.04.12

ՄԻԱՑԻ՛Ր ԵՐԹԻՆ

video

video
      
Սիրելի՛ հայորդի.
ՀՅԴ ՙՇիրակ՚ Մարզային Կոմիտեն և ՀՅԴ ՙՇիրակ՚ Հայաստանի Երիտասարդական Միությունը կազմակերպում է ավանդական Ջահերով Երթ՝ ի հիշատակ ցեղասպանության անմեղ զոհերի և ի հավաստումն հայոց պահանջատիրության:
Սկիզբը՝ ապրիլի 23-ին, ժամը 19:00 ՙՍբ. Հակոբ Մծբնեցի՚ եկեղեցու հարակից տարածքից /Անի թաղամաս/, ավարտը՝ ՙՍբ. Ամենափրկիչ՚ եկեղեցու հարևանությամբ՝ Ջուղայի խաչքարերի մոտ:

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության ՙՇիրակ՚ Մարզային Կոմիտե
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության ՙՇիրակ՚ Հայաստանի Երիտասարդական Միություն 


19.04.12

ՄԻ ՆԿԱՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

ԱՅՍ ՆԿԱՐԸ ՀԱԶՎԱԳՅՈՒՏ ՆԿԱՐ Է

Նկարում Տրապիզոնի հայ որբանոցի երեխաներն են:

   Հայ հոգևորականը արքեպիսկոպոս Գարեգին Հովսեփյանն է, իսկ մեծահասակները հայ որբերի ուսուցիչներն ու խնամակալները, իսկ սև կետով նշմարված տղան Ջիվան Արեստասեսյանն է, որ հայ մյուս որբերի հետ կարողանում է Հունական նավով էվակուացվել Հունաստան ու փրկվել, այնուհետև տեղափոխվեց Հայաստան: Տարիներ հետո Ջիվան Արեստակեսյանը գրում է իր կյանքի պատմությունը, որը տպագրվեց Հայաստանում "ԵՎ ԱՅԴ ԴԺՈԽՔՈՒՄ ԷԼ ՏԵՂ ՉԿԱՐ" վերնագրով:
   Իրական դժոխք, որի միջով անցել են հարյուրավոր մազապործ եղած հայ մանուկներ... Թուրքին չունի երբեք ներում. Այս ոխն է այսօր՝ հարյուր տարի անց ծանրացած հայի սրտի խորքում ու հնարավոր չէ այն ջնջել, քանզի խորը արմատներ է գցել...
   Երբ դիտում եմ աշխարհի այլասերված բարքերը, խարդավանքները, երբ ուժեղը թույլին հոշոտում է գազանի պես տանջալի մտածում եմ, խոկում ազգիս վաղվա օրը. արդյո՞ք կկարողանանք 100 տարի ի վեր սկսած մեր պայքարը թուրքական բարբարոսության դեմ, հաղթական ավարտի հասցնել,երբ աշխարհ արյան ծով է, իսկ աշխարհի տերերը նայում են բեմից, էլ որտեղի՞ց արդարություն հնչի նրանց արնոտ շուրթերից... 

նվիրեց՝  Սոնա Արշունեցի - Բրյուսել

ԱՊՐԻԼ 24 -ին ԸՆԴԱՌԱՋ

ՎՐԻԺԱՌՈՒԹՅԱՆ   ՀԱՅՈՑ   ՔՐՄԵՐԸ

  «Նեմեսիս» գործողության նպատակն էր պատժել 1915թ. հայերի ցեղասպանությունը կազմակերպող և իրականացնող երիտթուրք («Միություն և առաջադիմություն» կուսակցություն) պարագլուխներին, 1918թ. Բաքվի հայերի ջարդի կազմակերպիչներին և թուրքերի հետ համագործակցած հայ դավաճաններին: 
 Գործողությունը կազմակեպել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը: «Նեմեսիս» կամ «Նեմեզիս» (հուն. Νέμεσις ) է կոչվել հին հունական վրեժխնդրության աստվածուհու անունով: 
  Գործողության կատարման որոշումը կայացվել է 1919թ. Երևանում Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության IX ընդհանուր ժողովում: Նշվել է ցեղասպանության հանցագործների 650 անուն, որոնցից առանձնացվել են 41 գլխավոր հանցագործները:

ԲԱՆԱՎԵՃ


Նախընտրական զարգացումերի, ընտրական քարոզարշավի, հնարավոր խախտումների ու ընտրակեղծիքների եւ դրանց դեմ պայքարի ուղիների, քաղաքական ուժերի արածերի ու անելիքների շուրջ բանավեճ-քննարկման հերթական հյուրերն են 4 կուսակցությունների՝ ՀՅԴ, ՀԱԿ, ՕԵԿ, ՙԺառանգություն՚ մարզային երիտասարդական թեւերի ներկայացուցիչները: 
Բանավեճը վարում է Մարինե Պետրոսյանը:
Մարինե Պետրոսյան, հարց. ՙԻնչպե՞ս են այսօր ընթանում նախընտրական գործընթացները՚:
Վահագն Խաչատրյան, ՀԱԿ. ՙՀայ ազգային կոնգրեսի երիտասարդական թեւն այս 4 ու կես տարիների ընթացքում միշտ պայքարել է այս հանցագործ ռեժիմի դեմ եւ այսօրվա մեր նախընտրական կարգախոսն է՝ ՙՈչ մի ձայն հանցավոր ռեժիմին՚: Մենք այսօր գնում ենք մաքրելու ավգյան ախոռները, որովհետեւ այդ ախոռներն արդեն լցվել են եւ մաքրության կարիք ունեն: Մենք մեր ծրագրերով գնում ենք համակարգային փոփոխությունների՚:
Մարտին Խաչատրյան, ՙԺառանգություն՚. ՙ2007թ-ի վեր մեր կուսակցության պատգամավորները եղել են ժողովրդի կողքին, մտահոգվել հասարակության խնդիրներով ու հոգսերով: Այսօր էլ մենք պատրաստ ենք դա անել: Իսկ քարոզչության ընթացքում մեր հիմնական պայքարը ՀՀԿ-ի ու ԲՀԿ-ի դեմ է, մենք մեր քայլերով ձգտում ենք իշխանափոխության, իսկ ՕԵԿ-ին մեզ մրցակից չենք համարում՚:
Ալեքսան Հովհաննիսյան, ՕԵԿ. ՙԳյումրիում քարոզարշավն ընթանում է նորմալ: Ընտրակեղծիքների ու ընտրակաշառքների մասին էլ հետո կխոսենք: Կարծում եմ, բոլորն էլ լավ գիտեն՝ ով ով է, ու ամեն ինչ բոլորին էլ պարզ է՚:
Վահագն Խաչատրյան. ՀԱԿ. ՙԵթե ասում եք, որ պայքարում եք ընտրակեղծիքների դեմ, 4 կուսակցություն՝ ՀԱԿ, ՀՅԴ, ԲՀԿ, ՙԺառանգություն՚, ստեղծել են միասնական շտաբ եւ հայտարարել, որ պայքարելու են ընտրախախտումների դեմ: Այդ դեպքում ՕԵԿ-ն ինչո՞ւ չի մասնակցում այդ շտաբի աշխատանքներին եւ որեւէ քայլ չի ձեռնարկում ընտրակեղծիքների դեմ՚:
Ալեքսան Հովհաննիսյան, ՕԵԿ. ՙՆախ այդ շտաբը դեռեւս ձեւավորված չէ, դուք էլ չգիտեք՝ էդ շտաբը բացվա՞ծ է, թե՞ չէ, գործո՞ւմ է, թե՞ ոչ: Մենք մեր կարծիքն ունենք ու ընտրակեղծիքների դեմ պայքարում ենք մեր ձեւով: Ի՞նչ է, անպայման ձե՞զ պիտի միանանք՚:
Վահագն Խաչատրյան, ՀԱԿ. ՙԼավ, այդ դեպքում ՙՕրինաց երկիրը՚ ո՞նց է պայքարելու ընտրակեղծիքների դեմ: Պայքարի ձեր մեխանիզմը մեզ ասեք: Որպեսզի ե՜ւ մենք, ե՜ւ ձեզ ձայն տվողը դա հասկանա՚:
Ալեքսան Հովհաննիսյան, ՕԵԿ. ՙՆախ, մարդիկ պիտի գիտակցեն, որ, ձայնը ծախելով, այս պետությունը երկիր չի դառնա: Բացի այդ, ընտրակեղծիքների դեմ պայքարող ձեր շտաբի մեջ եթե կան մարդիկ, որ հիմա ընտրակաշառք են բաժանում, էլ ի՞նչ կարելի է ասել այդ շտաբի մասին՚:
Արա Նախշքարյան, ՀՅԴ. ՙՉեմ ուզում շատ խոսենք ընտրակեղծիքների մասին, որովհետեւ, եթե մի բանի մասին շատ ես մտածում, հիվանդանում ես դրանով: Եկեք ոչ թե խոսենք ընտրակեղծիք անելու կամ չանելու մասին, այլ այն մասին, թե ինչպես ճիշտ կողմնորոշենք ժողովրդին: Եկեք ժողովրդի հետ հարաբերվելուց, նրանց հասկացնենք, որ բաժանելու ոչինչ չունենք եւ իրենք իրենց ձայնը թող տան ըստ իրենց ցանկության ու գիտակցության: Եթե այդ գիտակցությունը չկա, ուրեմն՝ չկա իմաստ նաեւ հավաքվելու եւ քննարկելու: Միեւնույն է, բաժանողը կբաժանի, չբաժանողը չի բաժանի՚:
Ալեքսան Հովհաննիսյան, ՕԵԿ.  ՙՄարդիկ պետք է հասկանան, որ այս ծանր վիճակում, եթե կաշառք վերցնեն, իրենց վիճակն ավելի է ծանրանալու: Ընտրությունների պետք է գնալ խղճի մտոք: Ու մեր երիտթեւերի խնդիրն է՝ մարդկանց այդ ամենը բացատրել՚:
Վահագն Խաչատրյան, ՀԱԿ. ՙՀայ ազգային կոնգրեսը 2008թ. պայքարել է ընտրակեղծիքների ու ընտրակաշառքների դեմ: Եւ մեր առաջնորդներից, մեր ակտիվիստներից շատերը նույն այդ պայքարի եւ իրենց քաղաքական հայացքների համար բանտերում են հայտնվել: ՀԱԿ-ը միշտ եղել է ակտիվ եւ մենք միշտ պայքարելու ենք այս հիվանդության, այս փտախտի դեմ: Նույն ՕԵԿ-ը մի ժամանակ ընդդիմություն էր խաղում ու ընտրակեղծիքներից էր խոսում, բայց այսօր այն դարձել է իշխանության մաս, ՀՀԿ-ի կցորդ կուսակցություն, վերջինիս կույրաղիքը եւ այսօր պաշտպանում է մի մարդու, ով 2008թ. մարտի 1-ի սպանդի հետեւում է կանգնած՚:
Արա Նախշքարյան, ՀՅԴ. ՙՄի քանի օր առաջ ադրբեջանական ֆիլմերի ցուցադրությունը կարողացավ համախմբել գրեթե բոլոր կուսակցություններին: Այսինքն, երբ ցավն ընդհանուր է, մենք համախմբվել գիտենք: Բայց, երբ այդ ընդհանուրի մեջ կա նաեւ անձնական շահը, ամեն ինչ ի չիք է դառնում: Դրա համար հնարավորինս պետք է իրար հետ լինենք: Ի վերջո, այս քաղաքը մերն է: Որ անընդհատ իրար դեմ պայքարենք ու վիճենք, դրանից ոչինչ չի փոխվի՚:
Հարց. ՙԼավ, այդ դեպքում ինչպե՞ս փոխել ստեղծված վիճակը: Դուք ի՞նչ ուղիներ եք տեսնում ընտրակեղծիք ների ու ընտրակաշառքի դեմ պայքարում՚:
Վահագն Խաչատրյան, ՀԱԿ. ՙԱյսօր յուրաքանչյուրս մեր հերթին պետք է պայքարենք: Իշխանությունը ժողովրդին հասցրեց ծայրահեղ աղքատության: Երկիրն ամայանում է: Բայց ցավն այն է, որ իշխանությունների միակ հույսը ընտրացուցակների ուռճացված թվերն են: Եթե 2007-ին այս թիվը 500.000-ով ուռճացվեց, ապա այս տարի իշխանությունն այնքան խղճուկ վիճակում է, որ այդ թիվը հասցրել է 700.000-ի: Բացի այդ, այսօր անընդհատ մեծանում է արտագաղթողների թիվը, իսկ դրան հակառակ՝ ավելանում է ընտրացուցակներում ընտրողների քանակը: Ու հիմա ցանկացած քաղաքական ուժի պայքարը մեկն է լինելու՝ ընտրացուցակների մաքրումը: Եկեք համախմբվենք եւ ընտրացուցակները մաքրենք՚:
Մարտին Խաչատրյան, ՙԺառանգություն՚. ՙԵթե իշխանությունն արդար ընտրությունների մասին է խոսում, թող ընտրացուցակները մաքրի այդ ուռճացված թվերից: Մեր կոչն է բոլոր այն ընտանիքներին, որոնց անդամները բացակայում են երկրից, անպայման դիմեն անձնագրերի եւ վիզաների վարչություն, ու բացակայողների անունները հանեն ընտրական ցուցակներից: Իսկ ընդհանուր առմամբ՝ ելքն այս վիճակից միայն իշխանափոխությունն է՚:
Ալեքսան Հովհաննիսյան, ՕԵԿ. ՙԸնտրացուցակների ուռճացված թվերի դեմ նախեւառաջ պետք է պայքարեն ընտրական հանձնաժողովները: Իսկ երկրում, ընդհանրապես, ինչ-որ բան փոխելու համար, պետք է նախ պայքարել մենաշնորհների դեմ: Եթե կա մենաշնորհ հասկացություն, երկիրը չի կարող զարգանալ: Պետք է պայքարել նաեւ հարկային դաշտում բարեփոխումներ կատարելու համար՚:
Արա Նախշքարյան, ՀՅԴ. ՙԵթե մարդը դուրս չի գրվել իր բնակության վայրից, հետեւաբար չի կարող դուրս գալ ընտրացուցակից: Այլ խնդիր է, եթե ընտրացուցակներում մահացածների ենք տեսնում: Մենք երաշխիք չունենք, որ ընտրացուցակներում ընդգրկված, բայց երկրից բացակայող մարդը, ասենք, մայիս 5-ին չի վերադառնա: Բացի այդ, մենք անընդհատ խոսում ենք ընտրական գործընթացից՝ մոռանալով մեր մշակույթի մասին: Պատմական բոլոր արժեքները ոտնատակ են տրվել: Առաջնահերթ, եկեք միասնաբար Հայաստանում վերականգնենք պատմական մշակույթը, մեր մեջ ձեւավորենք հայրենիքի հանդեպ սերը, հետո նոր խոսենք մյուս բարեփոխումներից՚:

15.04.12

ԿԱՐՈՏԻ ՎԵՐՋԻՆ ՀԵՐՈՍԱՄԱՐՏԸ

 Նվիրվում է երկրորդ աստիճանի «Մարտական խաչ» շքանշանի ասպետ ԿԱՐՈՏ ՄԿՐՏՉՅԱՆԻ
(Ջամբազի արծիվ) հիշատակին 

   1992 թ. հունիսի 13-ն էր՝ Արցախյան Ազատամարտի արդեն իսկ քառամյա պատմության ամենաողբերգական օրերից մեկը: Լրատվության զանգվածային միջոցները ի լուր մարդկության, պարբերաբար ազդարարում էին ադրբեջանցիների բանակի կողմից Արցախի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի բռնազավթման ու հայաթափման չարագուշակ, անհավատալի լուրը, քանի որ հենց այդ օրերին ժողովուրդը սրտատրոփ եւ անհամբերությամբ սպասում էր Գետաշենի ու Մարտունաշենի ազատագրումն ավետող լուրերի: Բայց կատարվեց ճիշտ հակառակը: Գրեթե անհնարին էր հավատալ, որ թուրքերը, թեեւ ունենալով թվական եւ զինական գերազանցություն, կկարողանային գրավել Շահումյանի շրջանը: Չէ՞ որ իր հայդուկներով այնտեղ էին հայդուկապետ Շահենը, իսկ Բուզլուխի ուղղության պաշտպանական հենակետերում՝ իր քաջակորով ընկերներով շրջանի ողջ բնակչության եւ ինքնապաշտպանական ուժերի կողմից անառարկելի հարգանք եւ հեղինակություն վայելող Կարոտը: Բոլոր նրանք, ովքեր շփվել էին, գիտեին նրան ու նրա ղեկավարած ջոկատների մարտական ուղին, երբեք չէին կարող հավատալ, որ Կարոտը կարող էր տեղի տալ, առավել եւս՝ պարտվել եւ թշնամուն հանձնել իր հայրենիքի գեթ մի փոքրիկ հողակտորը: Ինչպե՞ս պատահեց, որ Կարոտը հանկարծ հանձնեց իր հրամանատարության ներքո գտնվող դիրքերը: Ահա այս հիմնական հարցն է, որ մտահոգում եւ հետաքրքրում էր շատերին: Իսկ այդ ժամանակ դեռեւս ոչ ոք չէր կարող իմանալ Շահումյանում ընթացող դեպքերի, մարտական գործողությունների իրական վիճակի, հակառակորդի եւ մեր ազատամարտիկների ուժերի ստույգ հարաբերակցության մասին:
♦♦♦

video

   Շահումյանը գրավված էր, իսկ ժողովրդի մեջ դարձյալ տիրապետողը նույն հարցն էր, մի՞թե Կարոտն ու նրա զինակիցները, առանց մարտնչելու եւ առանց թշնամու մի քանի տասնյակ զինվորի դիակ փռելու, կարող էին հանձնել շրջանի տարածքները, չէ՞ որ նրանք մեկնել էին ԼՂՀ նաեւ իրենց իսկ ջանքերով ազատագրված, նորանկախ հանրապետության անձեռնմխելիությունը մինչեւ վերջին փամփուշտն ու, «եթե հարկ լինի նաեւ իրենց կյանքի գնով…», պաշտպանելու անբեկանելի երդմամբ: Միթե ավելի ծանր չէր 1991թ. ապրիլի 30-ին՝ «Օղակ» առաջին գործողության ժամանակ, երբ խորհրդային բանակի եւ ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ականների զորաջոկատները մեծաքանակ զրահատեխնիկայի ու մարտական ուղղաթիռների աջակցությամբ շրջափակել էին Շահումյանի շրջանի գյուղերը, Գետաշենն ու Մարտունաշենը: 
  Թեպետ հակառակորդի բազմիցս գերակշռող ուժերի հարձակման հետեւանքով նրանք հարկադրված թողել էին Գետաշենն ու Մարտունաշենը, բայց այդ գյուղերի ազատագրումը նրանց ամենանվիրական ձգտումներից մեկն էր: Այդ մասին նրանք արտահայտվում էին գրեթե մշտապես, հատկապես Շահեն Մեղրյանին հանդիպելիս: Գետաշենի ու Մարտունաշենի ազատագրումը, որը չափազանց կարեւոր նշանակություն ուներ ԼՂ Հանրապետության, իսկ այդ օրերին հատկապես Շահումյանի շրջանի պաշտպանությունն ամրապնդելու համար, մեծապես մտահոգում էր նաեւ Շահեն Մեղրյանին: Մի անգամ տեղի տալով ընկերների այն հարցասիրությանը, թե ղարաբաղյան ուժերը ե՞րբ են ազատագրելու Գետաշենն ու Մարտունաշենը, նա ամենայն լրջությամբ պատասխանեց. «Տվեք ինձ Կարոտի եւ Պետոյի գլխավորած ջոկատը ու նրանց նման մարտական բարձր պատրաստվածություն ունեցող եւս մեկ ջոկատ, եւ մենք անպայմանորեն կազատագրենք Գետաշենն ու Մարտունաշենը»:
 Կարոտի գլխավորած ջոկատը Շահումյանի շրջանի մարտական ուժերի շարքերը համալրելու Շահեն Մեղրյանի՝ բազմիցս արտահայտած բուռն ցանկությունը պատահական լինել չէր կարող, այն խորապես կշռադատված էր: Հայդուկապետին քաջ հայտնի էր ջոկատի մարտական անբասիր ուղին: Մինչ այդ նրա գլխավորած ջոկատը իրեն հրաշալիորեն էր դրսեւորել Նոյեմբերյանի ու Շահումյանի շրջաններում, ապա նաեւ Ումուդլուի, Փարուխի, Մալիբեյլիի, Մարտունաշենի մարտերում: Այդ օրերին հատկապես մեծ արձագանք գտավ Օղակ 1-ին գործողության ժամանակ Սիմոն Աչիկգյոզյանի(Դեդ) գլխավորած «Արաբո» ջոկատի համագործակցությամբ 1991 թ. ապրիլի 30-ին Մարտունաշենում խորհրդային բանակի զինվորների եւ ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի դեմ նրա առաջնորդած ազատամարտիկների մղած կռիվը: Մարտունաշենի կռվում չերկնչելով թշնամու գերազանցող ուժերից` Կարոտի զորաջոկատի եւ Սիմոն Աչիկգյոզյանի «Արաբո» ջոկատի ազատամարտիկների համազարկերից Մարտունաշենի փողոցներում իրենց մահկանացուն էին կնքել տասնյակ հակառակորդներ: 
   «Մարտունաշենցիները պատմում էին, – վերհիշում է գյուղացիների խնամքին հանձնված Մուկուչը, – որ աֆղանական պատերազմի մասնակից ռուս սպաները գովասանքով արտահայտվելով մեր ազատամարտիկների դրսեւորած մարտական որակների ու վճռականության մասին՝ շեշտել են, որ եթե իրենք այն օրերին Աֆղանստանում ունենային նման մարտունակությամբ օժտված բանակ, ապա կարող էին շատ արագ հասնել իրենց նպատակին»:
 Եկել էր ժամանակը ազատագրելու Գետաշենն ու Մարտունաշենը եւ իհարկե՝ ռազմավարական կարեւորագույն նշանակություն ունեցող Շուշին: 
   ԼՂՀ բանակի մարտիկները մաքրելով Արցախի միջնաբերդի` Շուշիի մերձակայքում գտնվող թշնամական հենակետերն ու ազատագրելով Խոջալու ավանը, ինչպես նաեւ հանրապետության միակ օդանավակայանը՝ վերականգնում են Արցախ – Հայաստան չվերթները: Բայց գլխավորը Արցախի հինավուրց մայրաքաղաքի ազատագրումն էր: 
  Կարելի է աներկբա պնդել, որ հզոր բերդաքաղաքի` Շուշիի ազատագրման գործողությանը մասնակցելու ցանկությումբ համակված էին արցախյան մարտերին մասնակցած բոլոր մարտական խմբերը: Նույն տրամադրությամբ էին համակված նաեւ Կարոտի գլխավորած Նաիրիի շրջանի Պռոշյան ավանի, ինչպես նաեւ Բուժականի, Քանաքեռավանի, Նոր Երզնկայի մարտական խմբերի անդամները, որոնք մասնակցել էին մի շարք մարտական գործողությունների եւ իրավամբ արժանի հարգանք ու ճանաչում ունեին արցախահայության շրջանում եւ ԼՂՀ բանակում: 
  Բայց, ցավոք, իրադրությունն ընթացավ այլ ուղղվածությամբ ու նրանց բախտ չվիճակվեց իրականացնելու օրեր շարունակ իրենց հոգում փայփայած՝ Շուշիի ազատագրմանը մասնակցելու երազանքը: 
  Ընդառաջելով Շահումյանի շրջանի ինքնապաշտպանական ուժերի հրամանատարության եւ անձամբ Շահեն Մեղրյանի համառ պահանջներին՝ Պռոշյանի ջոկատը ՀՀ պաշտպանության նախարար Վազգեն Սարգսյանից ստանում է քսանինը միավոր զենք (ինքնաձիգներ, գնդացիրներ ու նռնականետ) եւ Շուշիի գրոհից մի քանի օր առաջ ուղղաթիռով մեկնում է Շահումյան ու տեղի ինքնապաշտպանական խմբերի համագործակցությամբ ստանձնում Բուզլուխի պաշտպանությունը: 
  Այդ օրերին Կարոտը, հոգում խեղդելով Շուշիի ազատագրմանը մասնակցելու ցանկությանը, անկեղծ հավատով կրկնում էր. «Տարբերություն չկա, թող մեր ընկերներն ազատագրեն Շուշին, իսկ մենք` Գետաշենն ու Մարտունաշենը»: Եվ ավելի անհողդողդ էր դառնում. «Մինչեւ Գետաշենն ու Մարտունաշենը չազատագրենք, ես Ղարաբաղից տուն չեմ վերադառնա…»: 
  Կարոտը Շահումյան է մեկնում համեմատաբար փոքրաթիվ խմբով: Առաջին օրերին նրա հետ էին միայն իր համագյուղացի ազատամարտիկները` Պետոն, Հրաչն ու Վարդգեսը, ապա մի փոքր անց նրանց է միանում նաեւ գնդացրորդ Մուշեղը: Բոլոր այն շահումյանցիները, ովքեր ճանաչում էին նրանց, խիստ ուրախ էին ու ոգեւորված նրանց վերստին իրենց շարքերում տեսնելու իրողությունից: Միմյանց հանդիպելիս, որպես բարի ավետիս, գոհունակությամբ հաղորդում էին. «Կարոտն ու Պետոն են եկել…»: 
  Երկարատեւ ընդմիջումից հետո նրանք դարձյալ Շահումյանում էին. ամենուրեք ծանոթ ու հարազատ դեմքեր: Նկատվում էր, որ այդ ամիսների ընթացքում շրջանի ինքնապաշտպանության կազմակերպման ուղղությամբ հսկայական աշխատանքներ էին կատարվել: Բոլոր գյուղերում, առանց բացառության, գործում էին մարտական ջոկատներ: Ժողովրդի ոգին, հայրենի հողը պաշտպանելու ձգտումն ու տրամադրությունը բավական բարձր էին: Պիտի անվերապահորեն ընդունել, որ ԼՂՀ□ում Շահումյանի շրջանն իր մարտական որակներով ու կազմակերպվածությամբ միշտ էլ լավագույններից էր: 
 Բնակչության անվտանգությունն ապահովելու եւ թշնամու հարձակման հնարավոր ուղղությունները պաշտպանելու նպատակով տեղի ինքնապաշտպանական ուժերի հրամանատարությունը, հաշվի առնելով շրջանի աշխարհագրական դիրքն ու տեղանքի առանձնահատկությունները, մարտական խմբերը կենտրոնացնում է հիմնականում արեւելյան՝ Ղարաչինար, հարավային՝ Հայ Բարիս եւ արեւմտյան՝ Էրքեջ, Մանաշիդ, Բուզլուխ ուղղություններում: Ի տարբերություն արեւելյանի, որն առավելապես հարթավայրային էր եւ թույլ պաշտպանված, մյուս ուղղությունները, հատկապես Էրքեջ, Մանաշիդ, Բուզլուխ հատվածը, պատված են լեռներով, անտառներով ու բնականորեն լավ պաշտպանված: Հենց այդ ուղղությամբ ձգվող լեռների ամենաբարձր՝ Ջամբազի լեռնագագաթի 29□րդ հենակետում պաշտպանական դիրքեր են գրավում պռոշյանցի մարտիկները, որոնց մի քանի օր անց միանում է Նոր Երզնկայի մարտախումբը՝ Սարո Փամբուխչյանի գլխավորությամբ, իսկ Շուշիի եւ Լաչինի գործողություններից հետո՝ նաեւ բուժականցիներ Մուրադը, Պավլիկը, Ազատն ու Ֆելիքսը եւ բաղրամյանցի Մանվելը: Նույն օրերին նաիրցիների հարեւանությամբ Ջամբազի 25□րդ հենակետում է հաստատվում Սասուն Սիմոնյանի գլխավորած ալավերդցիների խումբը: Վերոհիշյալ խմբերն ու պռոշյանցիների ջոկատը գործելու էին Կարոտի ընդհանուր հրամանատարությամբ: 
  Մարտական խմբերի առաջադրանքն ու ձգտումը մեկն էր՝ պաշտպանել Ղարաբաղի Հանրապետության հյուսիսային դարպասները եւ առաջին իսկ հնարավորության դեպքում ազատագրել թշնամու կողմից բռնազավթված տարածքները, մասնավորապես՝ Գետաշենն ու Մարտունաշենը: 
  Արդեն երկրորդ շաբաթն էր, ինչ Լաչինի միջանցքը հաջողությամբ ու անխափան գործում էր, իսկ Գետաշենի ու Մարտունաշենի վիճակը մնում էր նույնը: Ավելին, թուրքերը, աստիճանբար ամրապնդվելով, իրենք էին նախահարձակ լինում եւ հրետանիով ռմբակոծում Շահումյանի շրջանի ինքնապաշտպանական ջոկատների դիրքերը: 
 Շահումյանում տիրող անհասկանալի իրավիճակը չէր կարող ազատամարտիկների դժգոհությունը չառաջացնել:
  Ժամանակն անցնում եւ աշխատում էր հօգուտ թուրքերի: Գետաշենը գրավելու համար պահը ձեռքից բաց էր թողնված, իսկ հակառակորդը քնած չէր: Արդեն նկատվում էր, որ աստիճանաբար նոր ուժեր էին կենտրոնանում Գետաշեն եւ Սարիսու գյուղերում:
 Թեեւ ուժերի հարաբերակցությունը գնալով փոխվում էր, սակայն Շահումյանի ինքնապաշտպանական ուժերի հրամանատարությունը, ելնելով Գետաշենի ու Մարտունաշենի ազատագրման հույժ կարեւորությունից, այնուամենայնիվ մշակում է գյուղերի գրավման գործողության ծրագիր, որը նախատեսվում էր իրականացնել հունիսի 13-ին: Ռազմական վերջին խորհրդակցության ժամանակ Շահեն Մեղրյանը արդեն ձեռքի տակ ունենալով հակառակորդի ուժերի եւ մտադրությունների մասին նոր ու ճշգրտված տվյալներ, զգուշացնում է մարտական ջոկատների հրամանատարներին հաջորդ օրը սպասվելիք հնարավոր խոշորածավալ կռիվների ծավալման մասին, բայց Շահումյանում դեռեւս ոչ ոք չէր կարող գուշակել, որ ընդամենը մի քանի ժամ անց իրենց դիրքերի վրա ձեռնարկվող գործողությանը թշնամու կողմից մասնակցելու է Գյանջայի (Կիրովաբադ) շրջանում տեղաբաշխված ռուսական հատուկ նշանակության դիվիզիաներից մեկը: Այս անգամ արդեն իրականացվելու էր ԼՂՀ Շահումյանի շրջանը բռնազավթելու եւ հայաթափելու վաղօրոք ծրագրված գործողությունը: 
  Հակառակորդի հրամանատարությունը, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ Շահումյանի ինքնապաշտպանական ուժերը գրեթե զուրկ են հակահրասայլային զենքերից ու մարտական ծանր տեխնիկայից (շրջանում կար ընդամենը մեկ հրասայլ, երկու զրահամեքենա, մի քանի հրանոթ եւ երկու «Գրադ» կայանք – Հ. Գ.), վճռում է հրասայլերի, զրահամեքենաների, հրանոթների, «Գրադ» կայանքների ու ռազմական ինքնաթիռների անկասելի հարվածներով արագորեն ընկճել ինքնապաշտպանական խմբերի դիմադրությունը եւ դրանով իսկ մեկընդմիշտ լուծել շրջանը հայաթափելու խնդիրը: Եվ իսկապես. ի՞նչ կարող էին անել միայն ինքնաձիգներով ու մի քանի գնդացրով զինված ազատամարտիկների ջոկատները հզոր զրահամեքենաների ու հրասայլերի դեմ:
 Հունիսի 13-ին, ժամը 16. 40-ին, հրետանային հզոր նախապատրաստությունից հետո թշնամու հետեւակը (կռվի մասնակիցների վկայությամբ՝ հետեւակի հիմնական մասը հատուկ նշանակության «Մորեգույն բերետավորների» զինավաշտերն էին – Հ. Գ.) մեծաքանակ զրահամեքենաների, հրետանու եւ ավիացիայի աջակցությամբ, գրոհում է մեր մարտիկների պաշտպանական դիրքերը: Ընդ որում, հարձակումը բոլոր՝ Ղարաչինար, Հայ Բարիս, Էրքեջ-Մանաշիդ-Բուզլուխ ուղղություններով իրագործվում է միաժամանակ:

 Բուզլուխի ուղղությամբ թշնամին առաջին հարվածը հասցնում է ալավերդցի ազատամարտիկների պաշտպանած 25-րդ հենակետին, ապա՝ 29□րդ հենակետում տեղաբաշխված Սարո Փամբուխչյանի գլխավորած նաիրցի մարտիկների դիրքերին: Հարձակման առավելագույն արագությունն ու հզորությունն ապահովելու նպատակով ինքնապաշտպանական խմբերի հենակետերին հարվածում են նաեւ «ՍՈՒ- 25» եւ «ՄԻԳ- 25» ռազմական գերձայնային ինքնաթիռները: Հակառակորդի հաշվարկով, հարձակման թափն ու անսպասելիությունը նաեւ հոգեբանական լուրջ ներգործություն պիտի ունենային պաշտպանվողների վրա: 
  Կարոտը Պետոյին հանձնարարում է իրենց ջոկատի ուժերով փակել այդ տարածքը, իսկ ինքը մեկնում է Շահումյանի ինքնապաշտպանական ուժերի կենտրոն: Որպես պաշտպանական այդ տեղամասի հրամանատար՝ նա պետք է կազմակերպեր հենակետերին ցույց տրվող անհրաժեշտ օգնությունը: Ըստ Պետոյի վկայության՝ «…Կար մի երկրորդ խումբ, որը մեքենա չուներ: Կարոտը մեքենայով գնում է, որ նաեւ այդ խումբը բերի»: 
  Մարտադաշտում գործողությունները ծավալվում են աննախադեպ արագությամբ: Հզոր հարվածներ տեղալով ինքնապաշտպանական ուժերի դիրքերին՝ հակառակորդը փորձում է օգտագործել նաեւ բաց տարածությունները եւ թափանցել մեր ազատամարտիկների թիկունք եւ ներխուժել գյուղ: 
  Առանց համալրման, իր համագյուղացիների՝ գնդացրորդ Մուշեղի, Հրաչի, Վարդգեսի, Արմենի, Դանիելի, Գագիկի եւ բուժականցի Ազատի հետ Պետոն բարձրանում եւ դիրքեր է գրավում 29-րդ հենակետի մոտակայքի բաց մնացած տարածքում:
Նույն օրը Բուզլուխից մինչեւ Մանաշիդ ձգվող տարածքում պաշտպանական դիրքեր է գրավում Ռոմիկ Մարգարյանի (Ներկայումս` ՀՀ բանակի գնդապետ, Երեւանի Շահումյանի շրջանի զինվորական կոմիսար)՝ 32 մարտիկից բաղկացած ջոկատը:
Զգալի կորուստներ պատճառելով թշնամու զորավաշտերին՝ մեր մարտիկներին հաջողվում է կասեցնել թշնամու առաջխաղացումը: Սակայն մարտական տեխնիկայի ու հատկապես հակահրասայլային միջոցների բացակայությունը շատ շուտով իրեն զգացնել է տալիս: Հակառակորդը, առավելապես օգտվելով ինքնապաշտպանական ուժերի հենց այդ խոցելիությունից, կարողանում է գրեթե անարգել, ընդհուպ մինչեւ հենակետերը, բարձրացնել հրասայլերն ու զրահամեքենաները եւ կրակի տակ առնել մեր զինվորների պաշտպանական դիրքերը, ինչպես նաեւ շրջանի գյուղերը: 
 Հսկայական քանակի հրասայլեր ու զրահամեքենաներ նետելով մարտադաշտ եւ թնդանոթներից ու «Գրադ» կայանքներից կրակե հեղեղ տեղալով Շահումյանի ինքնապաշտպանական ուժերի դիրքերին՝ հակառակորդին հաջողվում է ստիպել մեր մարտիկներին կատարելու տվյալ իրավիճակում թերեւս միակ, բայց Շահումյանի համար ճակատագրական քայլը: Ավելի քան ութ ժամ մարտնչելուց հետո ղարաբաղյան ուժերի ազատամարտիկները, ի վերջո, անհավասար պայմաններում թողնում են դիրքերը:
   «Հակառակորդը,- վերհիշում է 29-րդ հենակետը վերջինը լքած երզնկացի Վիտալը (Վիտալի Կուրղինյան, գյուղ Նոր Երզնկա, ներկայումս` ՀՀ բանակի փոխգնդապետ, Անիի շրջանի զինվորական կոմիսար), որ Աֆղանստանի կռիվներին մասնակցած փորձառու զինվորական է, – մեր դիրքերի վրա հարձակվեց հիմնականում ծանր տեխնիկայի աջակցությամբ: Նրանց հրասայլերը հրետանային հզոր կրակի պաշտպանությամբ ընդհուպ մոտեցել էին մեր դիրքերին: Եթե մենք ունենայինք հակահրասայլային զենք կամ հրետանու գոնե մի փոքր աջակցություն, ապա, անկասկած, կկարողանայինք առավել հաջողությամբ դիմագրավել ռուս զինվորականների եւ օմօնականների գրոհները, բայց անհրաժեշտ տեխնիկայի իսպառ բացակայության պայմաններում մենք ավելին անել չէինք կարող: Երբ հակառակորդի հրասայլերն ու հետեւակն արդեն շատ էին մոտեցել մեր դիրքերին, տղաները, այլեւս ելք չունենալով, վերջին համազարկերը տեղացին թշնամու վրա ու թողեցին դիրքերը: Ես նույնպես ինձ մոտ եղած վերջին երկու նռնակները շպրտեցի հարձակվողների վրա եւ հարկադրված հետեւեցի դեպի բարձունքի ստորոտը թավալգլոր նահանջող իմ ընկերներին: Դժբախտաբար, նահանջելիս ոչ մի հնարավորություն չկար մեզ հետ տանելու նաեւ մեր զոհված ընկերներին` Ալիկին ու Գառնիկին, որոնք մնացին հենակետում»: 
  Հարյուրավոր ադրբեջանցի զինվորների ու նրանց աջակցող մորեգույն բերետավորների կյանքի գնով թշնամուն հաջողվում է գրավել Շահումյանի ինքնապաշտպանական ուժերի հենակետերը: 25-րդ հենակետի դիրքերում ալավերդցիների ջոկատի մարտիկներից Արարատն ու Բաբկենը նռնականետներով խփել էին մեկ ՀՄՄ-2 եւ մեկ զրահամեքենա:
  Ամենածանր պահերն էին: 29-րդ հենակետում դիրքավորված ազատամարտիկները տեսնում էին Ջամբազի բարձունքներից կռվելով ցած իջնող իրենց ընկերներին, եւ ինչպես լքված հենակետերը քիչ անց հեղեղվում են թշնամու զինվորներով: Շրջանցելով գրաված հենակետերը՝ հակառակորդի հրասայլերը, զրահամեքենաներն ու հետեւակը աստիճանաբար մոտենում են պաշտպանական այն հատվածին, որտեղ դիրքավորվել էին Կարոտի ազատամարտիկները: 
  Կարո՞ղ էին արդյոք Շահումյանի ինքնապաշտպանական ուժերը հուսալիորեն պաշտպանել իրենց դիրքերը եւ թույլ չտալ հակառակորդին գրավելու եւ հայաթափելու Շահումյանի շրջանը: 
 Շահումյանի վերջին դեպքերին մասնակիցների ու ականատեսների վկայություններն ու պատմածները միանշանակ մատնանշում են, որ շրջանի տարածքում տասնյակ հրասայլերով ու զրահատեխնիկայով համալրված ռուսական դիվիզիայի անսպասելի հայտնվելը մեծ իրարանցում եւ խուճապ է առաջացրել բնակչության եւ ազատամարտիկների շարքերում, իսկ պատերազմական իրավիճակում խուճապը ամենասարսափելի ու վտանգավոր երեւույթներից է: 
  «Շահումյանի ինքնապաշտպանական ուժերը,-վերհիշում է Ռոմիկը,- կռվել են, ինչքան հնարավոր էր: Մեր դիրքերի վրա ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի համագործակցությամբ հարձակվում էր խորհրդային բանակի մեքենայացված դիվիզիաներից մեկը: Եթե մենք այդ ճակատագրական պահին նույնիսկ հրաշքներ գործեինք, ապա մեր ունեցած սահմանափակ մարտական ուժերով դարձյալ չէինք կարողանա երկար դիմակայել մի ամբողջ դիվիզիայի հարձակմանը»: 
   Ի՞նչ պետք է արվեր, ելքը միակն էր. խմբով հնարավոր չէր նահանջել, որովհետեւ բարձրից խմբին հեշտ կլիներ խփել: Եվ տղաները ստիպված, իրենց վրա տեղացող գնդակներից պաշտպանվելով՝ բարձունքից ցած էին իջնում գլորվելով, իսկ Պետոն նահանջելու ընթացքում կտրվում է հիմնական խմբից եւ իր համագյուղացի Վարդգեսի հետ հայտնվում այդ տարածքում գտնվող մի քարայրում: Մորեգույն բերետավորներն ու ադրբեջանցի զինվորները կրնկակոխ հետապնդելով մեր մարտիկներին՝ կանգ են առնում հենց այն քարայրի վրա, որի ներսում պատսպարվել էին Պետոն ու Վարդգեսը: 
  «Ինքնաձիգները պատրաստ պահած սպասում էինք , – պատմում է Վարդգեսը: Պետոն գնդակով թեւից վիրավորվել էր, ու նրա վերքից անընդհատ արյուն էր գալիս: Պարզ լսվում էր մեր գլխավերեւում կանգնած զինվորների ձայնը: Հասկանում էինք՝ եթե մեզ նկատեին, կարող էին, ընդամենը մեկ նռնակ նետելով քարայրի ներսը, մեր վերջը տալ: Բայց որոշել էինք մինչեւ վերջ դիմադրել»:
  Մինչ տղաները կհասցնեին դիրքերից իջնել, Շահումյանի ինքնապաշտպանական ուժերի կենտրոնից մի փոքրիկ ջոկատի գլուխ անցած՝ դեպքերի վայրն է հասնում Կարոտը: 
  «Կարոտը,-վկայում է Ռոմիկը,- մեզ հետ միասին գտնվում էր շտաբում: Նա շտապում էր մեկնել եւ զինամթերք հասցնել հարձակման ենթարկված հենակետերին: Կարոտը ՈՒԱԶ մեքենան բարձեց փամփուշտների արկղերը, հրաժեշտ տվեց ու մեկնեց տղաների մոտ: Քանի որ հակառակորդը հարձակվել էր Կարոտի հրամանատարությամբ գործող հենակետերի վրա, իսկ իմ ջոկատի պաշտպանական դիրքերի ուղղությամբ կռիվներ չկային, ես Կարոտի հետ նստեցի մեքենան եւ ուզում էի նրա հետ մեկնել հարձակման ենթարված հենակետերը, բայց այդ պահին Շահումյանի շրջանի ինքնապաշտպանության շտաբի պետ Չալյան Սերգեյը չթողեց ինձ մեկնել եւ ասաց՝ «ո՞ւր ես թողնում քո տղաներին, ավելի ճիշտ կլինի, որ մնաս նրանց հետ, քո հենակետում»: Կարոտը փամփուշտի արկղերով բարձած մեքենայով շտապեց օգնության, բայց արդեն ուշ էր: Ռուս-ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ի զինվորներն արդեն գրավել էին հենակետերը: Չալյան Սերգեյը զրահամեքենայից (ԲՄՊ) կրակ էր տեղում հենակետերում լցված հակառակորդի վրա, դրանով փորձում կանգնեցնել նրանց առաջխաղացումը ու օգնել տղաներին…»:
   Այդ պահին Վարդգեսը Պետոյի հետ թեպետ գտնվում էր քերծում, բայց տեսել էր Կարոտին: 
  «Ես տեսա կենտրոնից վերադարձած Կարոտին: Նա, փամփուշտի երկու արկղ ձեռքին, բարձրանում էր դեպի տղաները»,- վերհիշում է Վարդգեսը: 
  Այդ պահին տղաները արդեն դիրքերից իջել էին: 25-րդ հենակետում յոթ հոգի վիրավոր էր, իսկ զոհված ազատամարտիկ, Թումանյանի շրջանից շամլուղեցի Գարիկ Սարգսյանին ալավերդցի մարտիկները հասցրել էին թաղել:
   Այն, ինչ արդեն կատարվել էր, շանթահար է անում Կարոտին: Հենակետերը գրավված էին, իսկ տղաներից շատերի ճակատագիրն անհայտ էր: Կարո՞ղ էր նա հաշտվել նման իրավիճակի հետ: Նա փորձում է հետ գրավել հենակետերը:
   «Շահումյանից հետո, – ասում էր Կարոտը, – Ղարաբաղի դարպասը բաց է մնալու: Ոչ մի դեպքում չպետք է թողնել, որ ադրբեջանցիները տիրեն ու ամրապնդվեն այդ դիրքերում»: 
 Իր խոսքը ավելի համոզիչ ու ազդեցիկ դարձնելու եւ ընկերներին առավելագույնս վճռականություն ու հաստատակամություն հաղորդելու նկատառումով հավելում է. «Եթե այսօր թշնամուն հանձնենք Շահումյանը, ապա վաղը կհանձնենք նաեւ Հայաստանը»:
  Դիրքեր բարձրանալու Կարոտի վճռականությունը հաստատում է նաեւ Հրաչը: Նա այդ ժամանակ գտնվում էր տղաներից քիչ հեռու՝ հսկա քարերով պատված մի վայրում, չի կարողացել մոտենալ տղաներին: Ստիպված հետեւից ձայն է տվել ու զգուշացրել, որ դիրքերը գրավված են եւ պետք չէ բարձրանալ ու փորձել հետ վերցնել: 
  «Այդ պահին,- պատմում է Հրաչը, -ես հստակ լսեցի Կարոտի ձայնը, որն ասում էր՝ «Ամեն գնով պետք է հետ վերցնենք դիրքերը»:
  Կարոտը վճռում է բարձրանալ հենակետեր եւ անձամբ տեսնել ու գնահատել ստեղծված կացությունը: Նրա կատարած այդ քայլը գուցեեւ շատերի համար ինչ-որ տեղ անհասկանալի թվա, բայց Կարոտի նման նվիրյալ ու քաջակորով զինվորի համար ստեղծված իրավիճակում թերեւս այլընտրանք չկար: Այո՛, նա անպայման պետք է փորձեր բարձրանալ ու անձամբ համոզվել:
  Մեն-մենակ բարձրանալով եւ ճանապարհին գետնին փռելով իր դեմ ելած թշնամու մի քանի զինվորի՝ Կարոտը հանդիպում է իր իսկ հրամանով նույն հենակետը բարձրացող Մուշեղին: Երկուսով շարունակում են բարձրանալ դեպի Ջամբազ, սակայն նրանց ճանապարհը փակում է թշնամու հետեւակը, եւ սկսվում է անհավասար մարտը: 
  «Մինչեւ գնդացրի վերջին փամփուշտը, – պատմում է Մուշեղը, – կռվեցինք: Եվ երբ արդեն վերջացել էին փամփուշտները, ու այլեւս անհնարին էր դիմադրել՝ Կարոտն ասաց՝ «գլորվելով ցած ենք իջնում…»: Այդպես էլ վարվեցինք: Թավալգլոր իջնելու ընթացքում Կարոտը հանկարծ բարձրանում էր եւ ինքնաձիգից կրակ տեղում վերեւում երեւացող թշնամու զինվորների վրա: Նրա մոտ դեռեւս մի քանի պահունակ փամփուշտ կար…»: 
 Իջնելու ժամանակ Մուշեղը մի քանի անգամ վիրավորվում է եւ, բարեբախտաբար, ընկերներին հաջողվում է ժամանակին գտնել ու օգնություն ցույց տալ նրան, իսկ Կարոտը, որեւէ կերպ չհամակերպվելով կատարվածի հետ, դարձյալ փորձում է բարձրանալ հենակետ, ուր անհայտության մեջ էին մնացել նրա մարտական ընկերներ Գառնիկն ու Ալիկը: Այդ ցավալի փաստն ալեկոծել ու հանգիստ չի տվել նրան: Բոլոր նրանք, ովքեր ծանոթ էին նրա մարտական կարողություններին, անգամ ծանրագույն պահին հանդուգն վճիռներ կայացնելու անհողդողդ կամքին ու վճռականությանը, քաջ գիտեին, որ Կարոտը որեւէ կերպ չէր կարող հաշտվել դիրքերը թշնամուն հանձնելու, առավել եւս՝ պարտության իրողության հետ: Ի՞նչ պետք է արվեր: Շահումյան մեկնելու նախօրեին նա որպես անխախտ երդման խոսք, հաստատակամորեն ասել էր. «Մինչեւ Գետաշենն ու Մարտունաշենը չազատագրենք, ես Ղարաբաղից տուն չեմ վերադառնա…»: 
  Պարզվում է՝ Կարոտը կատարել է մի զարմանահրաշ քայլ, որն ընդունակ էր իրագործել միայն խելահեղ քաջությամբ ու անսասան վճռականությամբ օժտված մարդը: Գերազանց գիտենալով, որ բարձունքներում արդեն թշնամու հարյուրավոր զինվորներ են, նա, այնուամենայնիվ աներկբայորեն վճռում է բարձրանալ իրենց նախկին դիրքերը: Նրա կատարած այդ քայլը հավասարազոր է ինքնակամ նահատակության: Երկրորդ անգամ հենակետ բարձրանալիս՝ նրա հետ է եղել բուժականցի Ֆելոն (Երիցյան Սմբատ Արարատի):
«Նա, – պատմում է Ֆելոն, – այնքան արագ ու այնպես վճռականորեն էր բարձրանում, որ ես չէի կարողանում հասնել հետեւից: Մեր միջեւ ընկած տարածությունը գնալով ավելանում էր…»: 
   Բարձրանալու պահին նրանց արանքում պայթում է հրանոթի արկը, որի հարվածի ալիքը մի կողմ է գլորում Ֆելոյին:
  «Երբ ես, – շարունակում է Ֆելոն, – ուշքի եկա, տեսա վերեւում նստած Կարոտին, որը սեւեռուն հայացքով նայում է հենակետերի ուղղությամբ: Հանկարծ նա ոտքի ցատկեց եւ արագորեն առաջ շարժվեց ու առանց վարանելու մտավ մեր թողած խրամատը, որտեղ մեր ընկերներն էին մնացել: Մի քանի ակնթարթ անց արագ այնտեղից դուրս եկավ ու խոյացավ դեպի թշնամին»:
   Սկսվում է անհավանական մենամարտը: 
  Կարոտի ձեռքում եղել է ԱԿՄ ինքնաձիգը, որից ստեպ-ստեպ արձակած կրակահերթերը պարզորոշ զանազանվում էին հակառակորդի զինվորների արձակած կրակոցներից: Ավելի քան 15 րոպե տեւած այդ զարմանահրաշ, գուցեեւ նախադեպը չունեցող հիրավի հերոսական գոտեմարտին հաջորդում է քար լռությունը… 
   Առանց Գետաշենն ու Մարտունաշենն ազատագրելու, նա չէր կարող վերադառնալ տուն, իսկ առանց Շահումյանի՝ առավել եւս … 

ՀԱՄԼԵՏ ԳԵՎՈՐԳՅԱՆ
պատմական գիտությունների դոկտոր

14.04.12

ՀՈՐԴՈՐ ՍՓՅՈՒՌՔՈՒՄ ՀԱՅՏՆՎԱԾ ՀՀ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻՆ (կամ փակենք կեղծիքի դուռը)

 2008թ. փետրվարի 18-ին' այսինքն նախագահական ընտրություններից մեկ օր առաջ ես Հայաստանում էի. Երկար տարիներ ապրելով Բրուսելում, գալուս առիթը հայրենիքիս կարոտն էր, ինչպես նաև Հրանտ Դինքին նվիրված գրքիս տպագրման հարցերով զբաղվելը: ՈՒ քանի որ ապրելով Եվրոպայում, սակայն զրկված չէի ու չեմ ՀՀ քաղաքացիությունից, ինչպես շատ - շատերը, հաջորդ օրը' աճապարեցի ընտրատեղամաս օգտվելու ձայնիս իրավունքից:
   Բայց ներքուստ մտավախությունս շատ մեծ էր, որ ընտրացուցակներում չեմ գտնի իմ անունը ու դժվարություններ կունենամ, բայց սխալվեցի, քանզի ոչ միայն իմ, այլ ամբողջ գերդաստանիս անունը (7շունչ) հերթով գրված էր: Շատ ուզեցի աղմուկ բարձրացնել ու ընտրախախտումը արձանագրել տալ, բայց քվիարկելուց հետո լուռ հեռացա ընտրատարածքից : Մի բան, որ ինձ վայել չէր: Անցել են տարիներ ու ես ինքս ինձ մինչև օրս չեմ կարողանում ներել, քանզի իմ հրապարակախոսական հոդվածներում միշտ ըմբոստնել եմ ստի ու կեղծիքի, դաժանության ու անարդարության դեմ... 
    Եվ ահա նորից ընտրություններ. այս անգամ խորհրդարանական:
    Այս օրերին հեռուստաալիքներից հաճախ է լսվում, որ ընտրացուցակներից հանված են ՀՀ-ից գաղթվածների անունները: Այսպես ասած մաքրված են ընտրացուցակները: Մի պահ ուզեցի հավատալ, սակայն հետաքրքրությունս փարատելու համար փորձեցի համոզվել. Փնտրեցի ինտերնետում: Ինչքա՜ն կուզեի հավատալ, որ դա ճշմարտություն է, որ այս անգամ գոնե Հայաստանում արդար ընտրություններ կլինեն , բայց դարձյալ հիասթափություն. ընտրացուցակներում իմ ամբողջ գերդաստանի' յոթ շնչի անունները նույնությամբ կար: Այ, հիմա չեմ կարող լռել. և դրա իրավունքն էլ չունեմ, քանզի որոշվում է ազգիս ապագայի բախտը:
   ՈՒ՞մ է գաղտնիք, որ լավ մտածված , հատուկ ցուցումներով, են Հայաստանից գաղթածների, մահացածների անունները տեղ գտել ընտրացուցակներում, որ մեր ձայների հաշվին էլի 5 տարի իշխեն : Դրա համար էլ միտումնավոր չեն վերականգնվում սփյուռքի ՀՀ քաղաքացիների ընտրելու սահմանադրական իրավունքը: 
   Կարդում եմ Facebook սոցիալական կայքի «ԻՐԱԶԵԿ ԵՎ ԿՈՂՄՆՈՐՈՇՎԱԾ ՍԵՐՈՒՆԴ» խմբում մի խումբ ֆեյսբուքցիների "ՊԱՀԱՆՋՈՒՄ ԵՆՔ ԻՐԱԳՈՐԾԵԼԻ ԴԱՐՁՆԵԼ ԱՐՏԵՐԿՐՈՒՄ ՀՀ ՔԱՂԱՔԱՑԻՆԵՐԻ ԸՆՏՐԱԿԱՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԸ" գրությունը պահանջի տեսքով ու զարմանում մեր հայրենակիցների միամտության վրա. ինչու՞ ենք այդքան դյուրահավատ ու չենք կռահում թե ինչու՞ մենք' սփյուռքում հայտնված ՀՀ. քաղաքացիներս զրկված ենք ձայնի իրավունքից:
   Այո, շատ միամիտ ենք. ճիշտ է մենք անձամբ չենք քվիարկում, բայց այն վճռորոշ դեր է կատարում ընտրությունների վերջնական արդյունքների վրա, քանզի մեր փոխարեն քվեարկվում է և ի օգուտ իշխանությունների: 
   Հետո, սփյուռքահայերին ձայնից զրկելու համար կա մեկ ուրիշ ոչ պակաս հիմնավորված պատճառ, քանզի սփյուռքահային հնարավոր չէ կաշառել ու ձայն կորզել ու սփյուռքահայը ավելի խելամիտ ընտրություն կանի, որը իշխանություններին ձեռնատու չէ ու դուրս է իրենց վերահսկողությունից: Այս հանգամանքը ոչ պակաս պատճառ է, որ սփյուռքում հարկադրաբար հայտնված ՀՀ քաղաքացիներին զրկեն սահմանադրությամբ ընդունված իրենց ձայնի իրավունքից: 
 Ինչքան էլ հորդորենք ՀՀ իշխանություններին և քաղաքական ուժերին հարգել և վերականգնել արտերկրում հայտնված ՀՀ քաղաքացիներիս ընտրելու սահմանադրական իրավունքը, բայց իշխանությունները հո չեն գժվել, որ կտրեն ծառի այն ճյուղը, որի վրա պետք է նստեն: 
   Չմոռանանք, թե քանի ամիս է, ինչ Հովիկ Աբրահամյանը հրաժարվելով ազգային ժողովի նախագահի պարտականություններից, ՀՀԿ-ի ընտրական գործընթացը կանոնակարգող ղեկավարի պաշտոնն է ստանձնել, որ ընտրություններում հաղթանակ ապահովի:
 ՈՒ՞մ է գաղտնիք, որ նա լինելով անկախությունից հետո բոլոր ժամանակների ընտրությունների ընտրակեղծիքների գլխավոր կնքահայրը, գիտե, թե ինչպե՞ս, ու՞մ միջոցով, ի՞նչ մեխանիզմներով կարելի է հաղթանակի հասնել ...
  Իշխանությունները քաջ գիտակցում են, որ ձախողել են բոլոր ոլորտներում ու ժողովրդի մոտ  վստահության նշույլ անգամ չեն թողել. միթե՞ աչքակապություն է ահռելի չափերի հասնող կոռուպցիան, արտագաղթը... հայը լավ օրից չէ, որ լքում է հայրենիքը. ինչպես տողերիս հեղինակը:
   Էլ չեմ ասում արտաքին դիվանագիտությունում կրած խայտառակ պարտությունը, որը մեր ազգային խնդիրները տարան փակուղի. 

13.04.12

ՎԱՆՅԱՆԻ ՀԱՆԴԻՊՈՒՄԸ ՀՅԴ ՏՂԱՆԵՐԻ ՀԵՏ 2012 թ. ԱՊՐԻԼԻ 12-ին, ԱՌԱՎՈՏՅԱՆ ԺԱՄԸ 10.20


video

video

video

video

video

video

video

video


ԱՐԱ ՆԱԽՇՔԱՐՅԱՆԻ  ՏԵՍԱԽՑԻԿԻՑ

«Ստոպ» կինոփառատոնին ասվեց՝ ստոպ. Գ.Վանյանը ոստիկանների ուղեկցությամբ լքեց քաղաքը

 Ապրիլի 12-ին վաղ առավոտից Ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբի տարածքում էին հավաքվել մի խումբ երիտասարդներ՝ իրենց բողոքն արտահայտելով «Խաղաղարար նախաձեռնությունների կովկասյան կենտրոնի» նախաձեռնությամբ ցուցադրվելիք ադրբեջանական 4 կարճամետրաժ ֆիլների ցուցադրության դեմ: Երիտասարդները փակել էին ակումբի մուտքը՝ փորձելով «Խաղաղարար նախաձեռնությունների կովկասյան կենտրոնի» ղեկավար Գեորգի Վանյանին ներս չթողնել: Սակայն ոստիկանների միջամտությամբ նա ակումբ մտավ՝ չխուսափելով քաշքշուկից ու հարվածներից:
Որոշ ժամանակ անց լրագրողները փորձեցին պարազաբանումներ ստանալ Վանյանից, սակայն վերջինս չցանկացավ ոչինչ ասել, նշելով, որ ասուլիս նախատեսված չէ. «Իմ ծրագրում այսօր ասուլիս չկա, այսօր պետք է լինելի «Ստոպ» կինափառատոնը»,- վստահաբար նշեց նա:
Իսկ դրսում անընդհատ ավելացող բազմությունը «Ոչ ադրբեջանական ֆիլմերի փառատոնին» գրությամբ ցուցապաստառներով եւ «Վանյան հեռացիր», «դավաճան» ու նմանատիպ այլ վանկարկումներով պահանջում էին վերջինիս հեռանալ քաղաքից: Ակցիային մասնակցում էին ազատամարտիկներ, ՀՅԴ, ՀՀԿ եւ ՕԵԿ երիտասարդական թեւերի ներկայացուցիչներ:
Ապա հանրահավաքի կազմակերպիչները, քաղաքապետարանի ու մարզպետարանի ներկայացուցիչները, հասարակական կազմակերեպությունների ներկայացուցիչներն ու հավաքված քաղաքացիները «Ասպարեզ» ակումբի ղեկավարների նախաձեռնությամբ իրենց ասելիքը Վանյանին փոխանցելու համա փորձեցին ակումբի ասուլիսների սրահում բանակցել վերջինիս հետ:
-Մեզ նմանատիպ փառատոն պետք չէ, Գյումրին թույլ չի տա այդ ֆիլմերի ցուցադրությունը քաղաքում՝ այն էլ փառատոն անվան տակ: Ոնց ուզում եք ընդունեք: Դուք ինչու՞ եք եկել Բարսեղյան Լեւոնին դրել վատ վիճակի մեջ: Որովհետեւ գիտե՞ք նրա սկզբունքնները, գիտե՞ք, որ նա կտրամադրի իր «Ասպարեզ» ակումբը: Բայց ինքը կընկնի այս քաղաքում հարվածի տակ, իրա անձի շուրջ կպտտվեն ոչ հարգալից խոսակցությունները,- ասաց Գյումրու քաղաքապետարանի մշակույթի բաժնի պետ Արտաշես Կարապետյանը:-Դիմեիք քաղաքի ղեկավարությանը, դիմեիք մշակույթի բաժնին, այնպիսի հակարված կստանայիք, որ նույն րոպեին կհեռանայիք: Ադրբեջանի նախագահը մի շաբաթ առաջ մեզ ֆաշիստ է անվանել, մենք իրանց ֆիլմե՞րը նայենք: Մենք ձեզ արգելում ենք, եթե շարունակեցիք, ձեզ էլ ձեր ֆիլմերի հետ քաղաքից դուրս կշպրտենք:
Ներկաները եւս բորբոքված էին եւ միաբերան Վանյանից պահանջում էին րոպե առաջ լքել ակումբն ու քաղաքը: Կրքերն այն աստիճան էին թեժացել, որ մի քանիսին հաջողվեց նորից հարվածել Վանյանին, ինչից հետո նրան հեռացրին դահլիճից:
Ու մինչ Վանյանը համառորեն չէր հեռանում, դրսում հավաքված բազմությունը գնալով ստվարանում էր: Դաշնակցություն կուսակցության ակտիվ երիտասարդները, ոտնատակ տալով ադրբեջանակն դրոշը, անդադար հայրենասիրական երգեր էին երգում:
-Ես ապշած եմ նման իրադրույթան համար եւ առաջին հերթին ցավում եմ, որովհետեւ սա ուղղակի չպիտի լիներ Գյումրիում: Թե՛ քաղաքական, թե՛ բարոյական, թե՛ մշակութային ու բոլոր առումներով սա աբսուրդ է: Քաղաքական առումով մենք դեռ պատերազմի մեջ ենք Ադրբեջանի հետ, բարոյական առումով մենք հայ ենք եւ գյումրեցի, իսկ մշակութային առումով ուղղակի ծիծաղելի է ադրբեջանական մշակույթ ներկայացնելը, այդ սուտ, մտացածին, կեղծ ազգի, կեղծ պետական միավորման մշակույթը,- իր կարծիքն հայտնեց դրամատուրգ, կինոռեժիսոր Արթուր Էդարը՝ ավելացնելով,- «Ադրբեջանֆիմը» հիմնել է Համո Բեկնազարյանը եւ Ադրբեջանում նկարահանված առաջին ֆիլմը նրան է պատկանում:
-Գ.Վանյանը մարդկային, բարոյանական իրավունք չուներ: Առանց այն էլ Գյումրու անունը հոլովվում է ամեն անգամ: Գյումրին մեղավոր չէ, որ մենք հյուրասեր ենք, եւ ով գալիս է, նրանց ընդունում ենք: Սակայն այն, որ նա ուզում է փառատոն անցկացնել, նշանակում է դա կազմակերպված է ինչ-որ ուժերի կողմից,- իր վրդովվմունքն է արտահայտում դերասանուհի Սիրանուշ Ղուկասյան: – Մեկ հոգի Գյումրուց կգար, հազար հոգի Վանյանը ավտոբուսով կբերեր, եւ կստացվեր, որ Գյումրին ընդունել էր նրան: Փառատոնը նրա համար է, որ մենք դրանից բան սովորենք, բայց մենք դրանցից ոչինչ չունենք սովորելու: Դրա համար ասում ենք՝ ոչ, ոչ եւ ոչ:
-Նման վերաբերմունքը մեր մշակույթի հանդեպ անընդունելի է, քանի որ մենք պղծում ենք այն: Ադրբեջանցիները յուրացնում են մեր մշակույթը, իսկ մենք կատարում ենք իրենց մշակույթի պրոպագանդան,- ասում է Գյումրու մանկավարժական ինստիտուտի 2-րդ կուրսի ուսանողուհի Անահիտ Հայրապետյանը:
-Վանյանը շատ լավ հասկանում է, որ պրովակացիա է անում ու շարունակում է անել՝ զբաղվելով ադրբեջանամետ քարոզչությամբ, բայց դա ներկայացնում որպես ազատ խոսքի խնդիր՝ շատ լավ հասկանալով, որ Ադրբեջանը մեր թշնամին է,- ասում է Երեւանից Գյումրի ժամանած բլոգեր, քարոզչության ոլորտի հետազոտող Կարեն Վրթանեսյանը,- «Ասպարեզ» ակումբը տարածք է տրամադրել այդ միջոցառման անցկացման համար:
Բավական երկար սպասելուց ու տեւական բանակցություններից հետո Վանյանին 10 րոպե ժամանակ տրվեց հեռանալու համար: Այդ ընթացքում դրսում հավաքվածները շարունակում էին հնչեցնել իրենց կոչերն ու արտահայտել դժգոհությունները՝ Վանյանից պահանջեկով անհապաղ հեռանալ քաղաքից:
Որոշ ժամանակ անց Գ. Վանյանը որոշեց կասեցնել ֆիլմերի ցուցադրությունը եւ հանդես եկավ հայտարարությամբ:
-Հաշվի առնելով Ժուռնալիստերի «Ասպարեզ» ակումբի աշխատակիցների, «Խաղաղարար նախաձեռնությունների կովկասյան կենտրոնի՚ եւ Երեւանից ժամանող հանդիսատեսի անվտանգությունը՝ այսօր 15.00-ին նախատեսված ադրբեջանական ֆիլմերի դիտումը չի կայանա»,- հայտարարեց Գեորգի Վանյանը եւ ոստիկանների ուղեկցությամբ ժամը 14.00-ի սահմաններում դուրս եկավ ակումբի հետնամուտքից:
Հետաքրքիր զուգադիպությամբ 12.30-ից մինչեւ 17,15-ը «Ասպարեզ» ակումբը հոսանքազրկվել էր. պլանային վերանորոգման աշխատանքներ էին կատարվում:

Մարինե Պետրոսյան

ԱՌԱՆՑ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅԱՆ

Գ. ՎԱՆՅԱՆԻ ՄԵՔԵՆԱՆ ԱՊՐԻԼԻ 12, ԺԱՄԸ 8.45
  Գ. ՎԱՆՅԱՆԻ ՄԵՔԵՆԱՆ ԱՊՐԻԼԻ 12, ԺԱՄԸ 8.45
 ՀՅԴ ականները ԶՐՈՒՑՈՒՄ ԵՆ <ԱՍՊԱՐԵԶԻ> ԼԵՎՈՆ ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԻ ՀԵՏ
 ԱՅՆ ՄԵՔԵՆԱՆ ՈՐՈՎ ԱՌԱՎՈՏԻՑ ՀԵՏԱՊՆԴՆՈՒՄ ԷՐ Գ. ՎԱՆՅԱՆԻ ՏԵՂԱՇԱՐԺԸ
 ՍՊԱՍՈՒՄ
 ԱՐԱ ՆԱԽՇՔԱՐՅԱՆԸ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ԴՐՈՇԻ ՀԵՏ
 ՀՅԴ ՀԵՄական ԼԵՎՈՆ ԻԳԻԹՅԱՆԸ ԱԴՐԲԵՋԱՆԻ ԴՐՈՇԻ ՎՐԱ
 ԻՐԱՐԱՆՑՈՒՄ <ԱՍՊԱՐԵԶՈՒՄ>
 ԼԵՎՈՆ ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԸ ՀԱՆԳՍՏԱՑՆՈՒՄ Է ՑՈՒՑԱՐԱՐՆԵՐԻՆ
 ԼԵՎՈՆ ԲԱՐՍԵՂՅԱՆԸ ՀԱՆԳՍՏԱՑՆՈՒՄ Է ՑՈՒՑԱՐԱՐՆԵՐԻՆ
 ԽԱՌՆԱՇՓՈԹ <ԱՍՊԱՐԵԶՈՒՄ>
 ԱՅՈ՛, ՄԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆԸ
 Ո՛Չ, ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ՓԱՌԱԲԱՆՄԱՆԸ
 ՀԻՇՈՒՄ ԵՎ ԽՆԿԱՐԿՈՒՄ ԵՄ
 ԼԱՐՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆ
 ԼԱՐՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՍԱՎ ԳԱԳԱԹՆԱԿԵՏԻՆ
  ԼԱՐՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՍԱՎ ԳԱԳԱԹՆԱԿԵՏԻՆ
  ԼԱՐՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՍԱՎ ԳԱԳԱԹՆԱԿԵՏԻՆ
 ԼԱՐՎԱԾՈՒԹՅՈՒՆԸ ԹՈՒԼԱՆՈՒՄ Է
 ՀԱՂԹԱՆԱԿ
 ՖԻԼՄԸ ԳՅՈՒՄՐԻՈՒՄ ՉԿԱՅԱՑԱՎ
 ՍՊԱՍՈՒՄ
 ԴԺՎԱՐ ԹԵ ԱՅԼԵՎՍ ՎԱՆՅԱՆԸ ԳԱ ԳՅՈՒՄՐԻ
 ՀՅԴ ՀԵՄ-ի ԿՎ ԸՆԿԵՐ ԱՐԹՈՒՐ ՂԱԶԱՐՅԱՆԸ
 ՊԱՅՔԱՐ ՀԱՂԹԱՆԱԿԻ ԳՆՈՎ
 ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ԴՐՈՇԸ ԷԼ ՄԵԶ ՄԵՏՔ ՉԻ
 ԼԱՎ Է ՈՐ ԵՍՊԵՍ ՎԵՐՋԱՑԱՎ ԴՐՈՇԻ ՃԱԿԱՏԱԳԻՐԸ
 ՄԵՆՔ ԴԵՌ ԷՍՏԵՂ ԵՆՔ, ՎԱՆՅԱ՛Ն
 ԿԵՑՑԵ ՄԻԱՍՆԱԿԱՆ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԸ
 ԴԵՌ ԾԱԾԱՆՎՈՒՄ ԵՆ  ԴՐՈՇՆԵՐԸ
 ԳՆՈՒՄ ԵՆՔ ԲԱՅՑ ԴԵՌ ԷՍՏԵՂ ԵՆՔ
 ԴՐՈՇԸ ՊԱՏՐԱՍՏՎՈՒՄ Է ՊՏՈՒՅՏ ՄԸ ԹԱՂԵՐՈՒՆ ՄԵՋ
 ԳՆԱՑԻ՜Ն...
 ԴԵ ՁԵԶ ՀԱՋՈՂՈՒԹՅՈՒՆ, ՏՂԵ՛ՐՔ
ՄԵՆՔ ԱՐԹՈՒՆ ԵՆՔ 

ԼՈՒՍԱՆԿԱՐՆԵՐԸ՝ Արա Նախշքարյանի