ՄԵՆՅՈՒ

ՊԱՏՄԱՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ, ԳՐԱԿԱՆ - ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ, ՓԱՍՏԱՎԱՎԵՐԱԳՐԱԿԱՆ, ՀԱՆՐԱՄԱՏՉԵԼԻ, ՈՒՍՈՒՑՈՂԱԿԱՆ, ԱԶԳԱՅԻՆ, ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐԱԿԱՆ, ԿՐԹԱԴԱՍՏԻԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԲԼՈԳ   «Բոլորն ուզում են իրենց երեխաներին թողնել լավ աշխարհ, իսկ ես աշխարհին ուզում եմ թողնել լավ երեխաներ» ԿԱՐԼՈՍ ՍԼԻՄ ԷԼՈՒ  
Drop Down MenusCSS Drop Down MenuPure CSS Dropdown Menu

13.07.2012

Անմահացած Ընկեր Աբօն ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆ


30 ՏԱՐԻ ԱՌԱՋ Առեւանգուեցաւ, սպաննուեցաւ, բայց երբեք… չմեռաւ։

Իբրեւ անմահացած ընկեր Աբօ՝ շարունակեց ապրիլ բոլորի մտքին ու սրտին մէջ, իրեն մօտէն ճանչցողներ ու գործակիցներ ըլլային անոնք, թէ իր շունչով ու օրինակով կազմաւորուած եւ միս ու ոսկոր կապած գաղափարի զինուորներ, թէ իր անձին ու գործին հեռուէն ականատես կամ միայն ականջալուր հետեւողներ։
Արդարեւ, իր կենդանութեան արդէն, Աբօ Աշճեան ըստ ամենայնի նուաճած էր Դաշնակցական մարտիկի անզուգական կերպարի եւ, միաժամանակ, մարտական առասպելատիպ ղեկավարի անկորնչելի՛ պատուանդանը։ Եւ ճիշդ այդ Առասպելատիպը սպաննելու անարգ նպատակին ծառայող ոճիր էր 29 Դեկտեմբեր 1982ին կատարուած ընկեր Աբօ–ի առեւանգումը։ Պատուիրատու սադրողը, իր գաղտնի սպասարկութիւններուն միջոցաւ, նոյնինքն թրքական պետութիւնն էր, որու դաւադիր աչքին ընկեր Աբօ կը մարմնաւորէր արդարադատ բազուկը 1970ականներուն ծաւալած Հայ Դատի ուժական պայքարին։ Իսկ առեւանգողները այլապէս անարգ՝ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի մոլուցքին մէջ կազմաւորուած վարձկան ձեռքեր էին, որոնց աւերումի եւ աւարումի ախորժակներուն դէմ անանցանելի պատուար դարձած էր Դաշնակցութեան շուրջ ձեւաւորուած Լիբանանի հայութեան դրական չէզոքութեան ինքնապաշտպանական ամրոցը, որուն անվիճելի հրամանատարն էր ընկեր Աբօ։
Դեռ չէ գրուած ամբողջական հերոսապատումը զոյգ ուղղութիւններով – թէ՛ Հայ Դատի ուժական պայքարի եւ թէ Լիբանանի հայութեան ինքնապաշտպանական մարտնչումի ճակատներուն վրայ – Սփիւռքի հայութեան արձանագրած զարթօնքին ու յառաջխաղացքին։ Նաեւ՝ ժամանակագրական առումով, տակաւին կանխահաս է հայ կեանքի զգայուն այդ հանգըրւանի լիակատար ու սպառիչ բացայայտումը։ Հետեւաբար, դեռ չէ տրուած վաւերական ու լիարժէք գնահատականը այն ներդրումին եւ վաստակին, որ կը կոչուի ընկեր Աբօ։
Այսուհանդերձ՝ հանրածանօթ երգին բառերով «անմահացած ընկեր Աբօ»ն կը շարունակէ, յանդուգն խիզախումի եւ անխոնջ մարտունակութեան իր վարակիչ օրինակով, ոգեշնչման վարար աղբիւր մնալ հայ ժողովուրդի քաջարի զաւակներուն համար ոչ միայն Սփիւռքի տարածքին, այլեւ նոյնինքն Հայաստանի մէջ։
Այո՛, նաեւ ու մանաւա՛նդ հայրենի հողի վրայ, ուր քանի մը օր առաջ, 5 Յուլիսին, Երեւանի «Սուրբ Զօրաւոր» եկեղեցւոյ մէջ կատարուած հոգեհանգստեան յատուկ արարողութեամբ, ոգեկոչւեցաւ ընկեր Աբօ–ի մահուան քսանհինգամեակը։ Թէեւ ժլատ ըլլալու աստիճան ամփոփ էր լրատուութիւնը, բայց վստահաբար ամէնուրեք եւ շատ–շատերու աչքերուն առջեւ վերակենդանացուց անխռով, ինքնավստահ եւ համարձակ կեցուածքը ընկեր Աբօ–ի։ Բարացուցական է երեւոյթը. ինչպէս իր կենդանութեան, նոյնպէս եւ իր առյաւէտ բացակայութեան պայմաններուն մէջ, խորհրդաւորութիւնը կը շարունակէ պարուրել մեր մեծ ընկերոջ անձն ու գործը։
Տարբեր ալ չէր կրնար ըլլալ, որովհետեւ բեմերէ եւ լուսարձակներէ միշտ հեռու, լուռ անձնուիրութեան եւ արթուն պահակի առաքելութեան կոչուած, տքնաջան աշխատանքի վարպետ Գործիչն էր, ի վերջոյ, Աբօ Աշճեան։ Աւելի քան քառորդ դար, 1950ականներու կէսերէն սկսեալ, Դաշնակցութեան ճամբով հայ ժողովուրդի մարտունակ եւ մարտական ուժը հզօրացնելու անդադար եւ անվեհեր վազք մը եղաւ ընկեր Աբօ–ի կեանքը։
Լիբանանի 1958ի քաղաքացիական խռովութիւններէն սկսեալ, տարածաշրջանային եւ տեղական պարբերական ցնցումներու հետեւանքով, ծանր փորձութեանց օրհասական շատ պահեր դիմագրաւեց հայութիւնը, որուն ազգային–քաղաքական թէ համայնքային–քաղաքացիական կազմակերպ ուժն ու հաւաքական կամքը ամրագրելու զօրաշարժին առաջին շարքերուն վրայ միշտ յաղթահասակ կանգնեցաւ Դաշնակցութիւնը։ Եւ ընկեր Աբօ առաջիններէն էր գաղափարի այն անզուգական մարտիկներէն, որոնք սեփական օրինակով թափ տուին ընդհանուր զօրաշարժին՝ հայութեան սպառնացող ամէն կարգի վտանգներու եւ տարբեր կողմերէ եկող հարուածներու դէմ ճակատաբաց ծառանալով եւ անհաւասար ուժերով կռիւներէ յաղթական դուսր գալու պայքարունակութիւնը ամրագրելով։ Հայութեան ինքնապաշտպանական ուժն ու կազմակերպուածութիւնը նուաճելու այդ զօրաշարժին մէջ, յատկապէս ընկեր Աբօ առաւելագոյնս օժտուած էր Դաշնակցութեան մարտական աւանդներէն եկող զէնքներով՝ անկաշառ հաւատարմութեամբ եւ անանձնական կարգապահութեամբ, անկոտրում յանդգնութեամբ եւ անսպառ ընկերասիրութեամբ, մահւան դէմ քալելու ինքնավստահութեամբ եւ ամէնէն ծանր փորձութեան պահերուն իսկ խուճապի չմատնուելու սառնասրտութեամբ։


Եւ Հայ Դատի ուժական պայքարի նորագոյն զարթօնքին հետ վերանորոգուած այդ աւանդներուն հաւատարիմ, ընկեր Աբօ եղաւ դրօշակիրներէն մէկը Դաշնակցութեան ղեկավար այն սերունդին, որ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին պարտադրած հայկական ինքնապաշտպանութեան գործին տուաւ վաղուան հայ ազգային բանակին սաղմնաւորման ձեռնարկելու նպատակասլացութիւն, գաղափարակա՛ն բովանդակութիւն։
Նոյն այս ուղղութեամբ յուշով մը կ՚արժէ եզրափակել Երեւանի մէջ ընկեր Աբօ–ի յիշատակին կատարւած հոգեհանգստեան արարողութենէն ներշնչուած խորհրդածութիւններու այս ուրուագիծը։
1978ի Հոկտեմբերին, Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան ամառնային նստավայրին՝ Պիքֆայայի վանքի շրջափակէն ներս գտնուող Մեծ Եղեռնի նահատակաց յուշարձանին դէմ գործուած էր պայթեցման անարգ խափանարարութիւն, որուն դէմ բողոքի եւ դատապարտանքի համընդհանուր ալիք բարձրացաւ հայաշխարհով մէկ։ Հայ Դատի պահանջատիրութեան զարթօնքի տարիներն էին. ազգային միասնականութեան մթնոլորտը աստիճանաբար տիրական կը դառնար գաղութէ գաղութ. նաեւ Խորհրդային Հայաստանը մերձեցման իր առաջին քայլերը կը նետէր Սփիւռքի այսպէս կոչուած «դաշնակցական հատուած»ի ուղղութեամբ. ահա այդ մթնոլորտին մէջ ծանօթ մտաւորական եւ հասարակական գործիչ Զօրի Բալայեան, յանուն հայրենի մտաւորականութեան, զօրակցութեան այցով ժամանեց Լիբանան. Խորհրդային դեսպանատան ատենի հայկական բաժնի պատասխանատու դիւանագէտին ընկերակցութեամբ հայրենի «պատգամաբեր»ը նախ այցելեց Պիքֆայա, ապա՝ ուղղուեցաւ դէպի Պուրճ Համուտ. հազիւ կամուրջը անցած, Արմենիա շէնքին առջեւ, հայրենի մտաւորականը դէմ յանդիման գտնուեցաւ մեծապէս յուզիչ պատկերի մը. մինչեւ Հ.Յ.Դ. Սարդարապատ ակումբ երկարող ճամբու երկու մայթերուն, խիտ շարքերով եւ զինուորական լրիւ հանդերձանքով ու զրահներով՝ պատուոյ պահակագունդ կազմած էին «Մեր Տղաքը»… Որքան հայրենի անձնաւորութիւնները մօտեցան Դաշնակցութեան ակումբին, այդքան բազմացաւ ու խտացաւ յարգանքի եկած մեր զինեալ տղոց համրանքը. իսկ Սարդարապատ ակումբէն ներս արդէն հայկական բանակի զօրանոցային պատկեր կը տիրէր. եւ հասկնալի է, որ Զօրի Բալայեան, Հայաստանէն գալով հանդերձ, ինչո՛ւ այդ աստիճան հպարտութեան արցունքներով ողջունեց հայրենիքին ի պատիւ հաւաքուած «հայոց բանակի» այդ նախատիպը։
Իւրօրինակ եւ պատմական նշանակութեամբ այդ «զօրահանդէս»ի ամբողջ տեւողութեան տեսանելի կամ զգալի չէր ընկեր Աբօ–ի ներկայութիւնը, հակառակ որ անմահացած մեր ընկերը անշուշտ ներկայ էր եւ ոչ միայն «հրամանատար»ն էր օրուան արարողութեան, այլեւ հպարտ հայեացքով «խմբավարն» էր Դաշնակցութեան մարտական աւանդներով կազմուած հայոց բանակի նախերգանքին, որուն իբրեւ սեփական ձեռակերտը նայելու եւ գուգուրալու ամէն պատճառ եւ իրաւունք ունէր։

Комментариев нет:

Отправить комментарий

Blogger Widgets