ՄԵՆՅՈՒ

ՊԱՏՄԱՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ, ԳՐԱԿԱՆ - ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ, ՓԱՍՏԱՎԱՎԵՐԱԳՐԱԿԱՆ, ՀԱՆՐԱՄԱՏՉԵԼԻ, ՈՒՍՈՒՑՈՂԱԿԱՆ, ԱԶԳԱՅԻՆ, ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐԱԿԱՆ, ԿՐԹԱԴԱՍՏԻԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԲԼՈԳ   «Բոլորն ուզում են իրենց երեխաներին թողնել լավ աշխարհ, իսկ ես աշխարհին ուզում եմ թողնել լավ երեխաներ» ԿԱՐԼՈՍ ՍԼԻՄ ԷԼՈՒ  
Drop Down MenusCSS Drop Down MenuPure CSS Dropdown Menu

18.07.2013

«Մենք Պէտք Է Զարթնենք». Զարեհ Եահնէեան

Հարցազրոյցը` ՄԱՐԻՆԷ ՄԱՐՏԻՐՈՍԵԱՆԻ

Զարեհ Եահնէեանը Լիբանանից է, որտեղից Հայաստան է տեղափոխուել շուրջ 10 տարի առաջ: Ընդ որում` նա բնակութիւն հաստատել է ոչ թէ մայրաքաղաքում, ինչպէս շատերն են անում, այլ Հայաստանի երկրորդ քաղաքում` Գիւմրիում: Զ. Եահնեանի պատմելով` Հայաստանում հաստատուելու ազդակն իր ամուսնութիւնն էր: Մինչ այդ Հայաստանում երբեւէ չէր եղել: Զարեհի կինը Գիւմրիից է, ինչն էլ հիմնական պատճառը դարձաւ բնակուել Գիւմրիում, բացի այդ, նրա ասելով` եղբօր աշխատանքը շարունակելն էր
հայրենիքում` ստեղծելով հասարակական կազմակերպութիւն` «Նշոյլ» անուամբ, ապա Գիւմրիում համակարգչային եւ անգլերէնի ուսուցման դասարան բացեց: «Ես այսօր ուզում եմ խոստովանել, որ անգլերէնի եւ համակարգչի դասաւանդումն օգտագործեցի իբրեւ ծուղակ, որպէսզի պատանիները գային ինձ մօտ: Եթէ ես նրանց ասէի, որ դաստիարակութիւն եմ տալու, հայրենասիրութիւն, ազգասիրութիւն, ծնողներն այդ բառերի խորքը չիմանալով` իրենց զաւակներին չէին ուղարկի ինձ մօտ: Երեք տարուայ ընթացքում 300-400 աշակերտներ վկայագրեր են ստացել Ովսաննա Մըսըրլեան ուսումնական կենտրոնից (այդպէս է կոչուել ուսումնարանը` ի յիշատակ բարերարիս մօր անունով)»,- նկատեց Զ. Եահնէեանը:

Հ.- Դուք հաստատուեցիք Գիւմրիում, որը Հայաստանում աղքատութեան ամենաբարձր ցուցանիշն ունի, որտեղ մինչ օրս երկրաշարժի պատճառով հազարաւոր անօթեւան ընտանիքներ կան: Ինչո՞ւ:

Պ.- Կինս գիւմրեցի է, սակայն դա նշանակութիւն չունէր իմ որոշման համար: Գիւմրիի միջավայրն ինձ հոգեհարազատ է: Քանի որ մանկութիւնս անցկացրել եմ Այնճարում, բարձրայարկ շէնքերից մի քիչ խուսափում եմ, յետոյ խճողումներ չեմ սիրում: Ճիշդ է, Երեւանը մայրաքաղաքն է, բայց Գիւմրին ինձ աւելի հարազատ է` իր քանդուած փողոցներով, իր միջավայրով, որտեղ աւելի յարմար գտայ ինձ համար: Հայաստան գալուց յետոյ ինձ սկսեցին առաջարկել աշխատանքներ, որոնցից տարբեր պատճառաբանութիւններով հրաժարւում էի, քանի որ մտածում էի, որ այդ աշխատանքն աւելի քան անհրաժեշտ է տեղացիներին, իսկ ես կարող էի ստեղծել աշխատանք ինձ համար, այդպիսով, օգնելով ուրիշներին, այլ ոչ թէ նրանց հացը վերցնէի: Ես 3 տարի չաշխատեցի, եւ այդ ընթացքում սկսեցի ուսումնասիրել օրէնքները: 2006թ. ստեղծեցի «Նշոյլ» հասարակական կազմակերպութիւնը:

Հ.- Սփիւռքում մեր հայրենակիցներն ապրում են Հայաստանի մասին երազներով: Արդեօ՞ք երազանքներն ու իրականութիւնը հատուեցին ձեր դէպքում: Գտա՞ք ձեր երազների Հայաստանը:

Պ.- Բաւական խորը հարց է: Հայաստան հասկացողութիւնն ուրիշ է, Հայաստանի Հանրապետութիւնը` մէկ ուրիշ: Միացեալ Հայաստան` Արեւմտեան Հայաստանի հետ չունենք, բայց, փառք Աստծոյ, ունենք Հայաստանի Հանրապետութիւնը, բայց եղածները նոյնը չեն: Եթէ չլինէր Լիզպոնի գործողութիւնը, եղբայրս չնահատակուէր (եթէ-ներով կը խօսեմ), շատ հաւանական է, որ վերադառնայի Լիբանան, բայց ես ուզում էի ինչ-որ բան անել, եւ եթէ հայրս մեզ այդպէս էր դաստիարակել, ես պէտք էր մնայի այստեղ, իմ ներդրումն ունենայի իմ հոգեկան հանգստութեան համար: Եթէ չլինէր Լիզպոնը, միգուցէ՞ ես չմնայի Հայաստանում: Երազային Հայաստանը չգտայ, բայց, տայ Աստուած, մի օր գտնենք:

Հ.- Իսկ, օրինակ, այդ երազային Հայաստանից ինչը՞ կը ցանկանայիք գտնել:

Պ.- Կը ցանկանայի, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնում մարդիկ աւելի բարի լինէին, մէկը միւսին օգնող, եւ պետութիւնն օժանդակէր այդ ամէնն անելու համար: Քանի որ առնչուել եմ կրթութեան եւ գիտութեան նախարարութեան հետ, շաբաթներ առաջ չվարանեցի ռատիոհաղորդման մէջ այդ նախարարութիւնն անուանել տգիտութեան եւ անկրթութեան նախարարութիւն: Դպրոցական ծրագրերում ձեւական աւելացրին կրօնի առարկայ, մինչդեռ կարող եմ ասել, որ որոշ գիւղերում կրօն դասաւանդողը աղանդաւորական է, աելացրեցինք ճատրակը` որպէս դպրոցական պարտադիր առարկայ, որն աւելի վտանգաւոր է, քան օգտակար, երբ չկայ ազգային, հոգեւոր, մարդկային դաստիարակութիւն: Մի օր տարօրինակ խօսակցութիւն եղաւ կրթութեան ոլորտի մի պաշտօնեայի հետ: Նա հարցրեց, որ ես այլեւս չեմ վերադառնայ, չէ՞, ես ասացի` «Ոչ, իսկ գիտէ՞ք, ինչո՞ւ ես կ՛երթամ Հայաստանից, որովհետեւ ուզում եմ, որ իմ զաւակը հայ մեծանայ»: Նա ասաց, որ շատ ծանր խօսք է: Ի պատասխան դրա` նշեցի, որ գիտեմ, բայց փորձէք իրականութիւնը տեսնել այդ խօսքերի մէջ: Հայաստանը` որպէս բնութիւն, առանց տեսնելու, արդէն սիրահարուել էի, բայց պետութեան, իշխանութիւնների մօտեցումը ժողովրդի կրթութեան ձեւով` կ՛ուզէի, որ փոխուէր: Երեւի ժամանակ է անհրաժեշտ դրա համար:

Հ.- Իսկ Հայաստանում բնակուող տեղացիների հետ հե՞շտ էր շփումը: Կա՞ր անջրպետ հաղորդակցութեան համար:

Պ.- Չէի ասի, թէ անջրպետ կար: Ես շատ շուտ շաղուեցի: Առաջին մի քանի ամիսներին լեզուական դժուարութիւն կար: Բառեր կային, որոնք ռուսերէնով էին եւ չէի հասկանում դրանց իմաստը: Իսկ հիմա կարծես փոխուել է առոգանութիւնս: Աւանդոյթները, կարծես, նոյնն են, բայց մենք շատ աւանդոյթներից հրաժարուել ենք: Իրենք չեն նեղւում ինձնից: Օրինակ, ինձ համար խորթ է բաժակաճառ ասելը: Աւանդոյթներ կան, որոնց հետ համաձայն չեմ եւ փորձում եմ սրբագրել: 10 տարի առաջ ահաւոր վիճակ էր: Շատ էր պատահում, երբ յուղարկաւորութիւնների էի գնում ու բարկանում էի: Յետոյ սկսեցի չգնալ յուղարկաւորութիւնների:

Հ.- Ինչո՞ւ:

Պ.- Որովհետեւ տեսնում էի, որ քահանայ հօր փոխարինում էր դուդուկ նուագողը, ուտում-խմում էին յուղարկաւորութիւնների ժամանակ, ինչը խորթ է ինձ համար: Իսկ յուղարկաւորութիւններին պէտք է լինի հոգեւոր մխիթարանք, բայց հիմա մի քայլ առաջ է` դուդուկի կողքին հոգեւորական էլ կայ, սակայն անելիքները դեռեւս շատ են:

Հ.- Ազգային դիմագիծ կա՞յ:

Պ.- Ազգային դիմագիծ կայ, բայց դժբախտաբար ցուցափեղկային է, ինչը կենսակերպ չի դարձել: Ազգայինը կենսակերպ չի դարձել: Հէնց դա էլ փորձում եմ անել իմ հասարակական կազմակերպութեամբ:

Հ.- Եւ յաջողւու՞մ է:

Պ.- Յաջողութիւնը գալիս է ծնողների խոստովանութիւնից: Ծնողներն ինձ ասում էին, թէ երեխաներին հազիւ են արթնացնում, որ դպրոց գնային, բայց այդտեղ դեռ դասի ժամը չեկած` գալիս են: Ուսուցիչը հայելի է, ես` որպէս տնօրէն, երբեւէ չեմ նայել ինձ: Երբեմն պատահում է, որ ինչ-որ տեղ կեղտոտւում է, եւ ես սրբում եմ, մաքրում եմ: Մի անգամ մի ծնող էր եկել, ես գետինը պառկած համակարգչի լարերն էի միացնում, հարցրեց, թէ կարո՞ղ է տեսնել տնօրէնին, ասացի` խնդրեմ, ես եմ: Նա շատ էր զարմացել: Տնօրէն չի նշանակում հեռախօսն առնել եւ սուրճ պատուիրել: Տնօրէնը պէտք է համեստ լինի: Երեք ամիսը մէկ հանդէս էի կազմակերպում եւ տօնական սեղանի մթնոլորտում վկայականներ էի յանձնում աշակերտներին իրենց ծնողների ներկայութեամբ: Մի անգամ պատահեց, որ այդ տօնակատարութեանը ներկայ էր աշակերտներից մէկի հայրը, ինչը հազուադէպ է լինում: Եւ հարցրեցի նրան, թէ ի՞նչ կարծիք ունի իմ դասաւանդման մասին, համաձա՞յն է իմ քննադատութիւններին: Նա պատասխանեց, որ ինքը համաձայն չէ իմ դասաւանդածներին, բայց ուզում է, որ տղան այդպէս մեծանայ: Ի հարկէ, նա պէտք է համաձայն չլինէր ինձ հետ, քանի որ արդէն մեծ է եւ կարծրացել է, իր տպաւորութիւնն ու դաստիարակութիւնն ունի, բայց նա զգում էր, որ իր տղայի դաստիարակութիւնն աւելի ազգային էր, եւ ցանկանում էր, որ տղան այդպէս մեծանայ: Դա ինձ մեծ ուժ տուեց:

Հ.- Ի դէպ, Գիւմրիի բարբառը սովորե՞լ էք:

Պ.- Փոքր-ինչ սովորել եմ: Սկզբից զարմանում էի` իրենք օգտագործում են գ-ն վերջում, իսկ մենք` սկզբում, օրինակ, իրենք ասում են` խաղայ կը, մենք` կը խաղայ: Գիւմրիի բարբառն արեւմտահայերենին աւելի մօտ է: Երեխաներս աւելի լաւ են խօսում Գիւմրիի բարբառով: Շատ հետաքրքրական են խօսում երեխաներս, երբ պիտի կանչեն մօրը, ասում են` արի, երբ ինձ են կանչում, ասում են` եկուր:

Հ.- Լիբանան կը վերադառնա՞ք:

Պ.- Հակառակ այն, որ Լիբանանն իմ ծննդավայրն է, որտեղ յաճախ եմ գնում, բայց` որպէս հայրենիք, այնտեղ ինձ տանը չեմ զգում: Այնտեղ իմ հարազատներ են, իմ ննջեցեալները` հայրս, մայրս, եղբայրս, բայց չեմ ցանկանայ զաւակներս դաստիարակել այնտեղ: Կը մնամ Գիւմրիում: Դժուարութիւնները, ի հարկէ, շատ են, որոնք շարունակական են մինչ օրս, սակայն դրանք պէտք է դիմագրաւել: Դժուարութիւնները նիւթական չեն, այլ ազգային եւ բարոյական արժէքների բացակայութիւնն է: Տարին մէկ անգամ համահայկական խաղեր են կազմակերպում, որն ունենում է աւելի շատ վատ, քան լաւ անդրադարձ: Գալիս են միայն լաւն են տեսնում այստեղ: Ողորմած հայրս մի հետաքրքիր խօսք ունէր, ասում էր` մինչեւ մենք ցի-ն չվերացնենք, մենք տեղ չենք հասնի: Երբ առարկեցին նրան իր զրուցակիցները` նա պատասխանեց. «Այո, այնճարցի, պէյրութցի, սուրիացի, այդ ցի-ն այլեւս պէտք է վերացնենք»: Ես նաեւ քննադատում եմ սփիւռքի գաղութները, որտեղ օտարամոլութիւնն իր գործն անում է: Նոյնը չէ, ինչ նախկինում, երբ մենք էինք դաստիարակւում: Մենք պէտք է զարթնենք: Վերջերս շատ եմ թէ՛ ֆէյսպուքեան յօդուածներ գրում, թէ՛ ռատիոհաղորդումներ անում: Ամիս չի լինում, որ 60-70 դանակահարութեան դէպք չլինի, որի 90 առ հարիւրը անարգանքի, հայհոյանքի պատճառով է. սակայն այսօր մեր ազգին հայհոյում են, բայց մենք հանգիստ ենք: Արժէքների բացակայութիւնն է, որ առաջին պատնէշն է, եւ մենք ամէն օր պէտք է ցատկենք դրա վրայով:

Երեւան-Պէյրութ
ԱՂԲՅՈՒՐ

Комментариев нет:

Отправить комментарий

Blogger Widgets