ՄԵՆՅՈՒ

ՊԱՏՄԱՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ, ԳՐԱԿԱՆ - ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ, ՓԱՍՏԱՎԱՎԵՐԱԳՐԱԿԱՆ, ՀԱՆՐԱՄԱՏՉԵԼԻ, ՈՒՍՈՒՑՈՂԱԿԱՆ, ԱԶԳԱՅԻՆ, ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐԱԿԱՆ, ԿՐԹԱԴԱՍՏԻԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԲԼՈԳ   «Բոլորն ուզում են իրենց երեխաներին թողնել լավ աշխարհ, իսկ ես աշխարհին ուզում եմ թողնել լավ երեխաներ» ԿԱՐԼՈՍ ՍԼԻՄ ԷԼՈՒ  
Drop Down MenusCSS Drop Down MenuPure CSS Dropdown Menu

07.11.2013

ՀԱՅԸ ՀԱՅ Է ՆԱԵՒ ԻՐ ԼԵԶՈՒՈՎ

Հաւաքականութիւններու համար, մանաւանդ մեզ՝ հայերուս նման, որոնց մեծամասնութիւնը կ՛ապրի իր հայրենիքէն դուրս, ի շարս այլ կռուաններու, նաեւ հիմնականներէն մէկն է իր մայրենի լեզուն։ Մարդ անհատը իր լեզուն կամ լաւ գիտէ, կամ բնաւ չի գիտեր զայն։ Առնենք մեր՝ հայերուս պարագան. հայը հայերէն լաւ (ճիշտ ձեւով) պիտի խօսի, կամ երբէք. հաւանական է, որ բառերու նուազ պաշար ունենայ ան, այսուհանդերձ սխալ պիտի չգործածէ իմացածը։ Բնական է, որ իւրաքանչիւր անհատ չիմանայ իր մայրենի լեզուի բոլոր բառերը, բայց թէ սխալ խօսիլ եւ սխալ գործածել իմացածը, երբէք ընդունելի չէ։ 
Ցոյց տուէք յոյն մը, որ իր լեզուն գիտէ եւ սխալ կը խօսի. ցոյց տուէք ֆրանսացի մը, որ սխալ կը խօսի իր մայրենի լեզուն. չկայ։ Իսկ եթէ լաւ չեն գիտեր իրենց մայրենի լեզուն, ապա առնուազն սխալ ձեւով չեն խօսիր զայն։
* * *
Հայը հայ է նաեւ իր լեզուով. թող օրինակ չտրուի, թէ այսինչ կամ այնիչ երգիչը, թատերագիրը կամ բեմադրիչը հայերէն չեն գիտեր, բայց շատ լաւ հայեր են, կամ իբր այդպիսին կը զգան զիրենք. ոչ, անկարելի է նման բան։ Հայը կամ ամբողջական հայ է, կամ այլ բան։ Հայ անհատը հայերէն պիտի խօսի, հայերէն պիտի մտածէ, հայերէն պիտի աղօթէ, հայերէն պիտի ստեղծագործէ, հայերէն պիտի գրէ եւ հայերէն պիտի երգէ. մէ՞կ խօսքով, լեզուամտածողութիւնը հայերէն պիտի ըլլայ, այլապէս սոսկական աշխարհաքաղաքացի մըն է ան։ 
Խուսափողական է այն համոզումը (պատճառաբանութիւն), թէ պէտք է համարկուինք մեր ապրած տուեալ երկրի ընկերութեան մէջ եւ տիրապետենք երկրի լեզուին։ Այո՛, տիրապետենք տուեալ երկրի լեզուին, բայց այդ չարգիլեր, որ տիրապետենք նաեւ հայերէնին։ Բնաւ բարդոյթ չունենանք մեր հայ ըլլալու իրողութենէն, ընդհակառակը՝ ըլլանք հպարտ, որ այդպիսին ենք եւ զաւակներն ենք մշակութային հսկայ աւանդ ունեցող ազգի մը, որ հակառակ բազմապիսի դժուարութեանց, ահա հազարամեակներէ ի վեր, ոչ միայն իր գոյութիւնը կը պահէ, այլ կը պայքարի, կը ստեղծագործէ ու յարատեւէ, մինչ որիշներ պատմութեան գիրքերու ճերմակ էջերուն վրայ սեւով գրուած լոկ յիշատակներ դարձած են։ 
* * *
Թող իւրաքանչիւր հայ առնուազն փորձէ մաքուր հայերէն խօսիլ։ Օրինակ՝ կարելի եղած չափով բայերու խոնարհումին վերջաւորութեան անտեղի գործածուող «կոր»ը վերցնենք, եւ պիտի զգաք, թէ ինչ գեղեցիկ կը հնչէ ձեր խօսած հայերէնը։ Կամ՝ կրկնակի յոգնակիի չվերածել «տղայ»ն, ըսելով «տղաքները», փոխան ճիշտ ձեւին՝ «տղաքը»։ Կամ՝ «վազեմնէ»ի փոխարէն պիտի ըսենք «եթէ վազեմ». փոխանակ «մենծ»ի, ըսենք «մեծ». կամ փոխանակ ըսելու «յոգնայ», «այրայ», «պայթայ» կամ «մարայ», ըսենք յոգնեցայ, այրեցայ, պայթեցայ եւ մարեցայ։ Իսկ ամէնէն զաւեշտականը՝ երբ կը փորձենք իբրեւ թէ մաքուր հայերէն խօսիլ եւ կ՛ըսենք,-«տղան տունէն փախեցաւ», փախուստ տալու գործողութիւնը վերածելով «բախում»ի։ Մեր խօսակցական հայերէնէն պէտք է վանենք նաեւ «սըվիկա», «օվու՞ն է», «ահանգ» կամ այլ տգեղ «բառեր»ը։ Տակաւին չենք խօսիր օտար բառերու մասին, որորնք կը գործածենք խօսակցական հայերէնին մէջ եւ որոնք հասած են աղիտալի ու ահազանգային ըլլալու աստիճանի։ Գէթ փորձենք հայերէնը կարելի եղած չափով ճիշտ ձեւով գրել եւ խօսիլ։ Մտածենք այս մասին։ Ձեր բոլորին բարի օր կը մաղթեմ։

ԿԻՐՕ ԳԱՐԱԿԷՕԶԵԱՆ
Պէյրութ, 6/11/2013

Комментариев нет:

Отправить комментарий

Blogger Widgets