ՄԵՆՅՈՒ

ՊԱՏՄԱՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ, ԳՐԱԿԱՆ - ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ, ՓԱՍՏԱՎԱՎԵՐԱԳՐԱԿԱՆ, ՀԱՆՐԱՄԱՏՉԵԼԻ, ՈՒՍՈՒՑՈՂԱԿԱՆ, ԱԶԳԱՅԻՆ, ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐԱԿԱՆ, ԿՐԹԱԴԱՍՏԻԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԲԼՈԳ   «Բոլորն ուզում են իրենց երեխաներին թողնել լավ աշխարհ, իսկ ես աշխարհին ուզում եմ թողնել լավ երեխաներ» ԿԱՐԼՈՍ ՍԼԻՄ ԷԼՈՒ  
Drop Down MenusCSS Drop Down MenuPure CSS Dropdown Menu

04.12.2013

ՇԱՊՈՒՀԸ ԽԱՅՏԱՌԱԿՈՒՄ Է ՀԱՅ ԱԶՆՎԱԿԱՆ ԿԱՆԱՆՑ*

Պարսից Շապուհ թագավորը հավաքում է իր իշխանության տակ եդած բոլոր զորքերը, հայոց դավաճան իշխաններ Վահան Մամիկոնյանի և Մեհրուժան Արծրունու առաջնորդությամբ գալիս է Հայոց աշխարհը, ասպատակում, բոլորին գերի վերցնում, բերում, հավաքում Բագրևանդ գավառի Զարեհավան քաղաքի ավերակներում։ Հայոց նախարարներից շատերը թողնում են իրենց ընտանիքները, կին, որդի, փախչում, ցրվում են այս ու այն կողմ։ Պարսից ասպատակիչները հավաքում են փախած հայ նախարարների կանանց, բերում Զարեհավան քաղաքի մերձակայքում բանակ դրած Շապուհի մոտ։
Պարսից Շապուհ թագավորը հրաման է տալիս գերված բոլոր չափահաս տդամարդկանց փղերի ոտների տակը գցել, տրորել, իսկ կանանց ու երեխաներին, բացառությամբ նախարարների կանանց, սայլերի ցցերի վրա հանել։ Այդ ձևով հազարավոր ու բյուրավոր մարդիկ են կոտորվում, թիվ ու հաշիվ չկար սպանվածներին։
Այնուհետև Շապուհ թագավորը հրամայում է փախած հայ նախարարների ու ազատների կանանց հավաքել, բերել Զարեհավան քաղաքի ձիարշավարանի հրապարակը, որի մոտակայքում խփած էր իր արքայական վրանը։ Նա մերկացնել է տալիս բոլոր ազնվական կանանց, նստեցնում հրապարակի երկու կողմերում, իսկ ինքը ձի հեծած՝ անցնում էր կանանց միջով, ով որ իր աչքին դուր էր գալիս, մեկ-մեկ տանում էր իր վրանը, անպատվում, բաց թողնում։ Այդպես օրեր շարունակ նա անպատվում է հայ նախարարների բոլոր աչքի ընկնող կանանց։ Ապա Շապուհը հրաման է տալիս Հայաստանի ամուր ու անառիկ տեղերում բերդեր կառուցել, ազնվական կանանց խումբ-խումբ տեղավորել այդ բերդերում։ Նա այդ բերդերի վրա բերդակալներ է նշանակում և հրամայում նրանց, որ եթե բերդերում պահված կանանց ամուսինները չհնազանդվեն իրեն, չվերադառնան ու իր իշխանության տակ չմտնեն, ապա նրանց բոլորի կանանց չարաչար մահով կսպանեն։
Շապուհը բերդակալների վրա իշխան է կարգում Զիկ և Կարեն զորավարներին, նրանց մոտ թողնում բազմաթիվ զորք, իսկ Հայոց աշխարհի մնացորդների վրա իշխելու իրավունքը հանձնում է Վահան Մամիկոնյանին և Մեհրուժանին, ինքը թողնում հեռանում է Ատրպատական։
Հավատափոխ եղած այս երկու դավաճան իշխանները՝ Վահան Մամիկոնյանն ու Մեհրուժան Արծրունին, որոնք ընդունել էին պարսից զրադաշտական կրոնը, սկսում են Հայոց աշխարհի բոլոր կոդմերում եկեղեցիներն ավերել, իրենց ձեռքն ընկած մարդկանց ստիպում հավատափոխ լինել և ընդունել մազդեզական կրոնը։
Նրանք հրամայում են կանանց պահպանող բերդակալներին, որ իրենց բերդերում պահվող նախարարների կանանց ստիպեն ընդունել պարսից կրոնը, իսկ հրաժարվոդներին չարաչար սպանել։
Բերդակալներն այդ հրամանը ստանալով, սկսում են իրենց բերդերում պահված կանանց ստիպել, նեղել, տանջել։ Բայց նրանցից ոչ մեկը հանձն չի առնում ուրանալ քրիստոնեությունը։ Այնժամ բոլոր բերդերում պահված բոլոր նախարարների կանանց չարաչար տանջանքներով սպանում են։
Վահան Մամիկոնյանը մի ազգակցուհի ուներ Մամիկոնյան տոհմից, անունը Համազասպուհի. նա կինն էր Ռշտունյաց գավառի Գարեգին իշխանի և Վարդանի քույրը։ Գարեգինն էլ մեկն էր այն նախարարներից, որոնք Շապուհի ներխուժումից խուսափելով, թողել իրենց կանանց, փախել էին։
Գարեգինի կին Համազասպուհին պահվում էր Վան քաղաքի միջնաբերդում՝ պարսիկ բերդակալի հսկողության տակ։
Վահանն ու Մեհրուժանը հրամայում են Վանի բերդակալին՝ ստիպել Համազասպուհի տիկնոջը ընդունել զրադաշտական կրոնը, հրաժարվելու դեպքում նրան ողջ-ողջ կախել բերդի աշտարակից։
Համազասպուհին հանձն չի առնում հավատափոխ լինել և ընդունել պարսից կրոնը։ Այն ժամանակ նրան հանում են բարձր աշտարակը, որ գտնվում էր ժայռի բարձր կատարին, հետևի կողմից դեպի ծովը նայող. Համազասպուհուն մերկացնում են, դարձնում մորից մերկ և ոտքերին կապ գցելով՝ գլխիվայր կախում բերդի աշտարակից։ Նրա մարմինը իր սպիտակափառ գեղեցկությամբ փայլում է արեգակի տակ, և շատ մարդիկ գալիս են նրան նայելու, իբրև մի սքանչելի տեսարանի, իբրև անմեղ զոհաբերության խորհրդանիշի։
Վահանն ու Մեհրուժանը այնքան չար էին, որ իրենց մերձավորներին անգամ չէին խնայում, չարչարում էին նրանց, ստիպում հավատափոխ լինել, ատրուշաններ էին կառուցում շատ տեղերում, իրենց սեփական կալվածքներում։ Եվ բանն այնտեղ է հասնում, որ ատելությունից զայրացած Վահան Մամիկոնյանի որդին՝ Սամվելը, զարկում սպանում է հորը՝ Վահանին և պարսկուհի խորթ մորը, ինքը փախչում, ապաստանում է Խաղտյաց երկրում1։
-------------------------------
* Շարադրված է ըստ Փ. Բուզանդի «Հայոց պատմության»։
1 Խաղտյաց երկիր կամ Խաղտիք, հին փոքրասիական խալդայների երկիրը, որ տարածվում Էր Սե ծովի հարավ-արևելյան լեռնային ափերին և հյուսիս-արևմուտքից սահմանակից էր Տայքին։

Комментариев нет:

Отправить комментарий

Blogger Widgets