ՄԵՆՅՈՒ

ՊԱՏՄԱՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ, ԳՐԱԿԱՆ - ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ, ՓԱՍՏԱՎԱՎԵՐԱԳՐԱԿԱՆ, ՀԱՆՐԱՄԱՏՉԵԼԻ, ՈՒՍՈՒՑՈՂԱԿԱՆ, ԱԶԳԱՅԻՆ, ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐԱԿԱՆ, ԿՐԹԱԴԱՍՏԻԱՐԱԿՉԱԿԱՆ ԲԼՈԳ   «Բոլորն ուզում են իրենց երեխաներին թողնել լավ աշխարհ, իսկ ես աշխարհին ուզում եմ թողնել լավ երեխաներ» ԿԱՐԼՈՍ ՍԼԻՄ ԷԼՈՒ  
Drop Down MenusCSS Drop Down MenuPure CSS Dropdown Menu

16.04.2015

ՄԵՐ ՄԵԾԵՐԸ. Գարեգին Խաժակ

ԳԱՐԵԳԻՆ ՉԱԳԱԼԵԱՆ

(1868-1915)

«Ինձ հետ են Այաշի բանտարկեալներից հետեւեալները՝ 
Ակնունի, Զարդար, Սարկիս Մանասեան, Տաղաւարեան, 
Ճիհանկիւլ: Չենք իմանում, թէ ինչի մեզ տանում են, 
բայց մեծ յոյս ունիմ, որ նորից կը տեսնենք միմեանց»:

Հմուտ ընկերաբան, անուանի հռետոր եւ մանկավարժ՝ Գարեգին Խաժակ, ծնած է Ալեքսանդրապոլ 1868-ին: Կանուխէն կը կորսնցնէ իր հայրը, իսկ մայրը չարքաշ աշխատանքով, իբրեւ լուացարարուհի կը յոգայ ընտանիքին ծախսերը, ապահովելով զաւակին կրթութիւնը:
Խաժակ նախնական ուսումը ծննդավայրի մէջ ստանալէ ետք, կը յաճախէ Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանը՝ մինչեւ 6-րդ դասարան: Նիւթական կարելիութիւն չունենար աւարտելու ճեմարանական բաժինը: Ուսուցչական պաշտօն կը ստանձնէ Պաքուի, Գանձակի եւ Ակուլիսի մէջ: 1893-1896 կ'ուսանի Ժնեւի համալսարանի
փիլիսոփայական բաժինը, որմէ ետք որպէս դաշնակցական գործիչ, կ'աշխատի Ալեքսանդրապոլ, ապա Իզմիր: 1895-ին, ՀՅԴ պաշտօնաթերթ«Դրօշակ»ի խմբագիրներէն մէկը եղաւ:
Խաժակ Պոլսոյ մէջ կը ձերբակալուի ոստիկանութեան կողմէ: Իբրեւ ռուսահպատակ, արգելափակուած կը մնայ ռուսական հիւպատոսարանը եւ ութ ամիս ետք՝ 1901-ին, կը ղրկուի Կովկաս: Հոն կը նուիրուի ուսուցչական ասպարէզին եւ 1902-ին կ'ամուսնանայ Շուշանիկ Մարգարեանի հետ: Շուշի երկու տարի պաշտօնավարելէ ետք, 1903-ին կը փոխադրուի Թիֆլիս, իբրեւ«Մշակ»ի խմբագիր, իսկ յաջորդ տարին ուսուցիչ՝ Ներսէսեան վարժարանը, դասաւանդելով պատմութիւն, ֆրանսերէն եւ քաղաքական տնտեսութիւն:
1906-ին Ահարոնեանի եւ Թոփճեանի հետ Թիֆլիսի մէջ հիմնած է«Յառաջ» եւ«Ալիք» թերթերը:
1908-ին վերջերը Կովկաս եւ Ռուսաստան կը վերսկսին հալածանքներ դաշնակցութեան դէմ, բանտ կը նետուին հարիւրաւոր ընտանիքներ, որոնց մէջ նաեւ Խաժակը: Վեց ամիս ետք թէեւ ազատ կ'արձակուի երաշխաւորութեամբ, բայց կը շարունակէ զբաղիլ կուսակցական գործերով եւ կրկին ձերբակալուելով կը ղրկուի բանտ, սակայն իր հիւանդութեան պատճառով բանտէն դուրս կ'ելլէ եւ գաղտնօրէն կ'անցնի Պոլիս:
Ապրիլեան եղեռնի զոհերէն եղաւ Խաժակը: Տաղանդաւոր ընկերաբան, սիրոյ հռետոր, գիտակից մանկավարժ, անձնուէր յեղափոխական՝ Խաժակ, դիմագրաւեց: Ան կը խօսէր ժողովուրդին մատչելի լեզուով, խօսքը համեմելով սրամտութիւններով եւ առածներով: 
Գարեգին Խաժակ գրած է.
«Ահա շուտով կը լրանայ 48 տարիս, բայց 48 օր հանգիստ վայրկեաններ չեմ ունեցած, հայութեան անիծեալ ճակատագիրը միշտ հալածած է ինձ, կարծես նա կեդրոնացած է եղել ինձ եւ իմ ընկերների վրայ: Ջղայնացած եմ, բայց ոչ յուսահատուած: Կախաղանի առջեւ, հաստատ համոզուած եղիր երկու պատկեր պիտի լինի աչքիս առջեւ. նախ՝ ազգի տառապանքը, երկրորդ՝ ձեր պատկերները: Երբ զաւակներս մեծնան տուր նրանց կարդան այս տողերս եւ հետեւեն իրենց հօր շաւիղին, նուիրուեն իրենց ազգի եւ տառապող ժողովուրդի ցաւերուն: Թող զաւակներս երթան իմ ճամբայով, դառն, բայց ազնիւ ճամբայով»:
Անտարակոյս, Գարեգին Խաժակի այս հայրենասիրական պատգամն ուսանելի ուղենիշ է յանուն ազատութեան պայքարող սերունդներուն համար:

Комментариев нет:

Отправить комментарий

Blogger Widgets